|
ÖZET: Geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin muhasebeleştirilmesinde yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında belirgin bir şekilde ortaya çıkmıştır. Büyükşehir İlçe Belediyesi, yapım işlerine ilişkin hakediş ödemeleri sırasında geçici kabul noksanlıkları kesintilerini 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabında kaydetmiştir. İlgili tip sözleşmelerde, geçici kabul noksanlıkları için her hakedişte yapılan iş tutarının %3’ü veya %5’i oranında kesinti yapılması gerektiği belirtilmektedir. Ancak, bu kesintilerin teminat niteliğinde olduğu ve 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde, geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin ödeme emri belgeleri üzerinden 333 Emanetler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Bu durum, dönem sonu bilançosunda 333 Emanetler Hesabı açısından 1.363.845,70 TL fazlalık, 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı açısından ise aynı tutarda bir eksiklik yaratmıştır. Dolayısıyla, geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin doğru bir şekilde 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Bu tür hataların önlenmesi, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Geçici Kabul Noksanları Kesintilerinin Hatalı Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin yapım işlerine ilişkin hakediş ödemelerinden yapılan geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 333 Emanetler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Anahtar Teslimi Götürü Bedel Sözleşmeli Yapım İşlerinde Tip Sözleşme’nin “Geçici kabul noksanları” başlıklı 30.1. maddesinde, “Geçici kabul noksanları için düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının % 3’üne karşılık gelen kısmı tutulur ve bu tutar, geçici kabul noksanı bulunmayan işlerde geçici kabul onay tarihinden sonra, geçici kabul noksanı bulunan işlerde ise bu eksikliklerin tamamlanmasını müteakip, geçici kabul onay tarihinden sonra yükleniciye ödenir. Fiyat farkı ödenen işlerde bu tutar, sözleşme tarihinden itibaren endeks üzerinden güncelleştirilmek suretiyle kesilir.”
Birim Fiyatlı Yapım İşlerine İlişkin Tip Sözleşme’nin 30.2. maddesinde ise, “Düzenlenen hakedişlerde; tamamlanmış, ancak kesin hesabı İdareye verilmemiş imalatlara ait tutarların % 5’i karşılığında teminat mektubu alınır ve kesin hesaplar İdare tarafından onaylanmadıkça bu teminat mektubu iade edilmez. Yüklenicinin teminat mektubu vermemesi durumunda ise kesin hesabı İdareye verilmemiş imalatlara ait tutarların % 5’i tutulur ve kesin hesaplar İdare tarafından onaylanmadıkça bu tutarlar ödenmez.” düzenlemeleri bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan tip sözleşmelerdeki düzenleme gereğince, düzenlenen her hakedişte yapılan iş tutarının %3 veya %5 oranındaki kısmı tutulmaktadır. Diğer yandan, yapılması gereken kesintiler kadar teminat mektubu da alınabilmektedir. Burada, esas olan yapılan işin tam karşılığının bütçe gideri olarak muhasebeleştirilmesi, ödemenin kesinti yapılmış şekilde gerçekleştirilmesi ve tutulan kısmın yine bir ödeme/borç yükümlülüğü içermesi nedeniyle muhasebeleştirilmesidir. Bu durumda, geçici kabul noksanları için yapılan kesintilerin İdarenin mali tablolarında gözükmesi gerektiği açıktır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabının niteliğini düzenleyen 257’nci maddesinde bu hesabın; mevzuatları gereği belirli olmayan bir vade ile, vadesiz ve/veya bir yıldan kısa vade ile nakden veya mahsuben tahsil edilen depozito ve teminatların izlenmesi için kullanılacağı, vadesi belli olmayan depozito ve teminatların bu hesaba kaydedileceği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 258’inci maddesinde ise; “Alınan depozito ve teminatlar hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir. İhale teminatları 1) İhalelere katılan isteklilerden mevzuatları gereği nakden alınan geçici teminatlar ile üzerinde ihale kalan isteklilerden nakden alınan veya hakedişlerinden kesilmek suretiyle tahsil edilen kesin teminat ve ek kesin teminatlar bu bölüme kaydedilir. Bu hesapta yer alan tutarlardan, mevzuatı uyarınca ödenmemiş sigorta primleri ve gecikme zamları karşılığı olarak, ilgili sosyal güvenlik kurumunun bildirmesi üzerine yüklenicilere geri verilmeyerek tutulanlar, kurumun ilgili şube veya bürosunun hesabına gönderilir.” denilmektedir.
İdarenin hesap ve işlemleri incelendiğinde; yapım işlerine ait hakediş ödemeleri yapılırken geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin ödeme emri belgeleri üzerinden yapıldığı ve söz konusu kesintilerin 333 Emanetler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Ancak, teminat niteliğinde olan geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Söz konusu kesintilerin yılı içerisinde hatalı muhasebeleştirilmesi nedeniyle dönem sonu bilançosunda 333 Emanetler Hesabı yönünden 1.363.845,70 TL fazlalık, 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı yönünden ise aynı tutarda eksik tutar oluşmuştur.
Sonuç olarak; teminat niteliğinde olan geçici kabul noksanlıkları kesintilerinin 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.