|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı yapım işlerinde geçici kabul şartlarının ihlal edildiği tespit edilmiştir. İlgili idare, iş kapsamında gerekli test ve deneyleri gerçekleştirmeden hakediş ödemelerini yapmış ve geçici kabul işlemlerini tamamlamıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 41. maddesine göre, yüklenici işin tamamlanmasının ardından geçici kabul için yazılı başvuruda bulunmalıdır. Ancak yapılan ön incelemelerde, işlerin sözleşme ve eklerine uygun olup olmadığı kontrol edilmeden kabul işlemleri gerçekleştirilmiştir.
Örnek olarak, “Muhtelif Bölgelere BSK Asfalt Yapım İşi” ve “Nostaljik Oyun Parkı Yapım İşi” gibi projelerde, gerekli kontrol testlerinin yapılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, imalatların teknik şartnamelere uygunluğunun denetlenememesine yol açmakta ve hakedişlerin düzenlenmesi sürecinde sorunlar yaratmaktadır. Geçici kabul işlemleri, yapılan işin sözleşme ve teknik şartlara uygunluğunun denetlenmesi ve nihayetinde idare tarafından onaylanması anlamına gelir. Kamu idaresi, personelin bilgilendirildiğini ve gelecekte benzer işlerde gerekli testlerin düzenli olarak yapılacağını belirtmiştir. Geçici kabul işlemleri, yükleniciden kesilen teminatların iadesi ve yapı ile ilgili sorumluluk sürelerinin başlaması gibi önemli sonuçlar doğurur. Bu nedenle, kabul komisyonlarının özenle hareket etmesi ve sözleşme hükümlerine uygun testlerin yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Geçici Kabul Şartlarını Taşımayan Bazı Yapım İşlerinde Kabulün Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından gerçekleştirilen bazı yapım işlerinde, iş kapsamında kullanılan imalatlara ilişkin test ve deneylerin yapılmadığı halde hakediş ödemelerinin gerçekleştirildiği ve geçici kabul işlemlerinin tamamlandığı tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici kabul” başlıklı 41’inci maddesine göre; taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandığında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur. Yapılan işlerin; işin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığı ve kabul işlemlerinin yapılmasında bir engel bulunup bulunmadığı yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilerek tutanağa bağlanır ve akabinde idare tarafından geçici kabul komisyonu oluşturulur. İş, kabule hazır değilse, eksik ve kusurlu işleri gösteren ön inceleme tutanağı yapı denetim görevlisinin işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini tespit eden görüşleriyle birlikte en geç üç gün içerisinde idareye gönderilir.
Daha sonrasında yükleniciye 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca, kusur ve eksiklerin giderilmesi için yapı denetim görevlisinin belirttiği yaklaşık bitim tarihi de dikkate alınarak, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarda bulunacağı, kabul komisyonu gerçekleştirilen işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceleyerek işi kabule uygun bulmadığı takdirde, mevcut durumu ve işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini bir tutanakla tespit ederek ve idareye bildireceği ifade edilmiştir.
Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği’nin “Muayene ve kabul komisyonlarının görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; geçici kabul komisyonu, kurulmasından itibaren en geç on gün içinde işyerine giderek yüklenici tarafından gerçekleştirilen işleri Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 42’nci maddesine göre inceleyip muayene eder ve gerekli gördüğü kısımların işletme ve çalışma deneylerini yaparak geçici kabule engel bir durum bulunmadığı taktirde, işin geçici kabulünü yapacağı düzenlenmiştir.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, geçici kabulün işlerin nev’ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığının yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilerek tutanağa bağlanacağı ve akabinde İdarenin geçici kabul komisyonunu oluşturarak, işi sözleşme ve şartname hükümlerine göre inceleyeceği, inceleme sonucunda eksikliklerin olup olmadığını tespit ederek imalatın uygunluğuna göre karar vereceği belirtilmektedir.
İdare tarafından gerçekleştirilen bazı yapım işlerinde, iş kapsamında gerçekleştirilmesi gereken imalat testlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir. Örneğin, 2023/915998 ihale kayıt numaralı “Muhtelif Bölgelere BSK Asfalt Yapım İşi” ve 2023/248380 ihale kayıt numaralı “Nostaljik Oyun Parkı Yapım İşi”ne ilişkin ihale dokümanlarında, iş kapsamında yapılan imalatlara yönelik gerekli kontrol test ve deneylerinin gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen, bu testlerin yapılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, imalatların teknik şartnamelere uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğinin denetlenememesine yol açmaktadır.
İmalat bedellerinin hakediş raporlarına geçirilerek bedelinin ödenebilmesi için sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun nitelikte olması gerekir. Bu işlere ilişkin hakedişlerin düzenlenmesi idare tarafından bu imalatların sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun nitelikte olduğunun tasdik edilmesi anlamına gelmektedir. Fakat işin bünyesinde kullanılacak imalatlara ilişkin testler yapılmadan hakediş düzenlenmesi halinde bu imalatların sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun nitelikte olup olmadığı kontrol edilmeden bedeli ödenmiş olacaktır.
Geçici kabul işlemi ise sözleşme ile taahhüt altına alınan işin sözleşme, sözleşme eki, projeler, detaylar, teknik şartnameler, birim fiyat tarifleri, analizler, standartlar ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılıp yapılmadığının denetlenmesi ve nihayetinde yapılan işin belirtilen hususlara uygun biçimde eksiksiz ve kusursuz olarak tamamlandığının idare tarafından tasdiklenmesi anlamına gelmektedir.
Kamu idaresi tarafından verilen cevapta özetle, personelin bilgilendirildiği ve benzer yapım işlerinde gerekli testlerin düzenli şekilde yaptırılacağı belirtilmiştir.
Yapım işlerinde geçici kabul yapılması yükleniciden kesilen teminatların iade edilmesi, yapı ile ilgili sorumluluk süresinin başlaması, ihtiyat kesintilerinin iadesi gibi çeşitli sonuçlar ortaya çıkaracaktır. Dolayısıyla yapım ihalelerinin en önemli süreçlerinden biri olan geçici kabul işlemlerinin işin bünyesinde kullanılan ve ana imalat kalemlerinin test ve deneyleri yapılmadan işin hakkedişlerinin ödenmesi ve kabullerinin yapılması idare için yukarıda sayılan hususlar açısından önemli sorunları beraberinde getirecektir.
Bu sebeple kabul komisyonlarının kabul işlemlerini yerine getirirken özen yükümlülüğüne uyması gerekmekte olup idare tarafından sözleşmede yer alan hükümlere göre testlerin yaptırılması ve bu testlerin olumlu olması halinde hakedişlerin ödenmesi ve geçici kabul işlemlerinin yapılması gerekmektedir.