|
ÖZET: Geçici kabulü yapılan yapım işlerine ait tutarların, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İlgili yönetmelik gereğince, geçici kabulü yapılan işlerin tutarları, onay tarihinden itibaren maddi duran varlık hesabına aktarılmalıdır. Ancak, bu süreçte 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nda izlenmeye devam eden tutarların, geçmiş dönemlerden gelen geçici kabulü yapılmış işlere ait olduğu tespit edilmiştir.
Denetim sonuçlarına göre, 2024 yılına ait birleştirilmiş veriler defterinde, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın bakiyesi 1.190.028.840,39 TL olarak görünmektedir. Bu tutarların büyük bir kısmının, geçmiş yıllarda geçici kabulü yapılmış işlere ait olduğu anlaşılmaktadır. İlgili hesapta kayıtlı işlerin neredeyse tamamının geçici kabullerinin yapıldığı belirtilmesine rağmen, bu tutarların maddi duran varlık hesaplarına aktarılmadığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, 2024 yılı bilançosunda 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın fazla, diğer maddi duran varlıklar hesabının ise daha az görünmesine yol açmakta; ayrıca, yapılmakta olan yatırımlar hesabına amortisman ayrılmaması nedeniyle faaliyet sonuçlarının beklenenden farklı çıkmasına neden olmaktadır. İdare, bu tespitler doğrultusunda gerekli düzeltmeleri yapacağını ifade etmiştir. |
BULGU: Geçici Kabulü Yapılan Yapım İşlerinin Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından İlgili Duran Varlık Hesabına Aktarılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdarece önceki dönemlere ait geçici-kesin kabulü yapılmış yapım işlerine ait tutarlar ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılmamış, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenilmesine devam edilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 204’üncü maddesinde, geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar; yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izleneceği ifade edilmiştir.
Diğer yandan, anılan Yönetmelik’in 205’inci maddesinde ise, fiilen tamamlanan veya geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarların 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde; Kamu idaresinin 2024 yılı birleştirilmiş veriler defterinde 1 numaralı yevmiye kaydında 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının bakiyesi 1.190.028.840,39 TL olarak göründüğü; ancak bu tutarların arasında geçmiş yıllarda geçici kabulü yapılan işlere ilişkin de tutarların olduğu anlaşılmıştır.
Söz konusu hesabın 2024 yılı hesabının 1 no.lu yevmiyesinde yer alan detaylı görünümü aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 9: Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının 1 no.lu Yevmiyedeki Detaylı Görünümü
| Hesabın Kodu | Hesabın Adı | Tutar (TL) |
| 258.01 | Yollar | 415.164.289,92 |
| 258.01 | Su İsale Hatları | 390.678.944,05 |
| 258.02 | Hizmet Binaları | 126.605.063,01 |
| 258.01 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 68.729.056,96 |
| 258.01 | Kanalizasyon Hatları | 45.138.539,54 |
| 258.01 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 40.987.720,34 |
| 258.01 | Yolcu Terminalleri (Otogarlar) | 36.903.659,59 |
| 258.01 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 30.359.360,26 |
| 258.02 | Diğer | 13.297.179,77 |
| 258.01 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 9.319.704,47 |
| 258.01 | Kanalizasyon Hatları | 9.129.439,83 |
| 258.01 | Pazar Yeri | 2.658.308,66 |
| 258.01 | Su İsale Hatları | 522.108,89 |
| 258.01 | Enerji Nakil Hatları | 365.624,96 |
| 258.01 | Köprüler | 169.837,40 |
| 258.02 | Diğer | 2,74 |
| TOPLAM | TOPLAM | 1.190.028.840,39 |
Yukarıda yer alan ve 2024 yılı kayıtlarına önceki yıllardan açılış bakiyesi ile gelen bakiyelerin yanında dönem içerisinde de 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıt yapıldığı görülmektedir. Geçmiş dönemden gelen ve 2024 yılı içerisinde ilgili hesaba yapılan kayıtlara ilişkin Belediye birimlerinden gelen cevaplarda hesapta kayıtlı işlerin neredeyse tamamının geçici kabullerinin yapıldığı bilgisi verilmiştir. Ancak geçici kabulü yapılan işlerin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabından ilgili maddi duran varlık hesaplarına aktarımlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; yapım işleri geçici kabul tutanakları dikkate alınarak hesapların düzeltileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen muhasebe kayıtlarının yapılmaması İdarenin 2024 yılı bilançosunda 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının fazla diğer maddi duran varlıklar hesabının daha az gözükmesine ve yapılmakta olan yatırımlar hesabına amortisman ayrılmaması nedeniyle amortisman hesaplarının ve dolayısıyla faaliyet sonuçlarının olması gerekenden farklı çıkmasına neden olmaktadır.