ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, geçici olarak kullanılmak üzere kaydedilen sayım fazlalarının, 397-Sayım Fazlaları Hesabında ilgili hesaplara aktarılmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 295 ve 296. maddeleri, bu hesabın sayımlar sonucunda ortaya çıkan fazlalıkların geçici olarak izlenmesi amacıyla kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Sayım fazlalıklarının nedenleri belirlendiğinde, ilgili kayıtların düzenlenerek hesabın kapatılması gerekmektedir.

Denetim bulgularına göre, 27.08.2020 tarihinde yapılan envanter çalışmaları sonucunda 4.359.312,00 TL tutarında bir kayıt gerçekleştirilmiş, ancak bu tutarın ilgili hesaplara aktarılmaması nedeniyle 2020 yılından itibaren 2022 mali tablolarında devredilmiştir. İlgili idare, bu durumu düzeltmek için gerekli adımları atacağını ifade etmiştir.

Sonuç olarak, mevzuat hükümleri doğrultusunda, sayım fazlalığının sebebi bulunamadığı takdirde, bu tutarın 397-Sayım Fazlaları Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak olarak kaydedilmesi gerekmektedir.

BULGU: Geçici Olarak Kullanılması Gereken Sayım Fazlaları Hesabında Kayıtlı Tutarların İlgili Hesaplara Aktarılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Yapılan sayımlar sonucu tespit edilen fazlalıkların geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılan 397-Sayım Fazlaları Hesabına ilişkin kayıtların ilgili hesaplara aktarılarak kapatılmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 397-Sayım Fazlaları Hesabına ilişkin olarak, “Hesabın niteliği” başlıklı 295’inci maddesinde; bu hesabın, yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen kasa, banka, döviz, alınan çek, menkul kıymetlerin nedenleri belirleninceye kadar geçici olarak kaydedilip izlenmesi için kullanılacağı;
“Hesabın işleyişi” başlıklı 296’ncı maddesinde; sayım sonucunda fazla çıkan değerlerin bu hesaba alacak, ilgili varlık hesabına borç kaydedileceği, yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunamadığından gelir kaydedilmesi gereken tutarların bu hesaba borç, 600- Gelirler Hesabına alacak, diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedileceği, bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili olarak yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunduğunda ise söz konusu tutarın bu hesaba borç, ilgili hesap ya da hesaplara alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Mezkur mevzuat hükümlerinden ve açıklamalardan anlaşılacağı üzere; 397-Sayım Fazlaları Hesabının yapılan sayımlar sonucunda tespit edilen sayım fazlalıklarının izlenilmesi için geçici olarak kullanılması, yapılan araştırmalarda söz konusu fazlalık sebebinin bulunup bulunmama duruma göre mevzuatta belirtilen şekilde kayıtların yapılarak bu hesabın kapatılması gerekmektedir.
Yapılan incelemede; 397-Sayım Fazlaları Hesabına 27.08.2020 tarihinde gerçekleştirilen envanter çalışmalarına istinaden 4.359.312,00 TL kayıt yapıldığı, geçici olarak yapılması gereken bu kayıtların ilgili hesaplara aktarılmaması sebebiyle 2020 yılından itibaren devrederek 2022 yılı mali tablolarına yansıdığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılan araştırma sonucu fazlalığın sebebi bulunamıyorsa bu tutarın 397-Sayım Fazlaları Hesabına borç, 600-
Gelirler Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir.