|
ÖZET: Geçici ve kesin kabul işlemleri arasındaki sürenin teminat süresini aşması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İdare tarafından gerçekleştirilen bazı ihalelerde, işin tamamlanmasına rağmen kabul işlemlerinin yapılmadığı ve geçici ile kesin kabul tarihleri arasındaki sürenin, idari şartnamede belirlenen teminat süresini aştığı tespit edilmiştir. Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde, bu sürelerin on iki aydan az olamayacağı belirtilirken, kesin kabul işlemlerinin zamanında yapılmaması, yüklenicinin kusurlarının gizlenmesine ve güvenilir bir kabul sürecinin sağlanamamasına yol açmaktadır.
İncelemeler, idare tarafından gerçekleştirilen sekiz ihalede, uygulama ve kontrol süreçlerinde görevli personelin sık sık değişmesi nedeniyle aksaklıkların yaşandığını göstermektedir. Yapım işlerinin tamamlanmasına rağmen geçici ve kesin kabul işlemlerinin gecikmeli olarak yapıldığı, teminat mektuplarının geçerlilik sürelerinin dolmasından sonra bile kabul işlemlerinin sürdüğü görülmüştür. Bu durum, yüklenicinin olası kusurlarının tespitini zorlaştırmakta ve kamu görevlilerinin sorumluluğunu etkileyen olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Sonuç olarak, geçici ve kesin kabul işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde, gecikmeden gerçekleştirilmesi ve idarenin hak kaybına uğramasının önlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu süreçlerin etkin yönetimi, hem yüklenicilerin sorumluluklarının belirlenmesi hem de kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Geçici ve Kesin Kabul İşlemleri Arasındaki Sürenin Teminat Süresini Aşacak Şekilde Uzun Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından gerçekleştirilen bazı ihalelerde işin yapım sürecinin tamamlanmasına rağmen kabul işlemlerinin yapılmadığı, bazı yapım işlerinde geçici ve kesin kabul tarihi arasındaki sürenin idari şartnamede öngörülen teminat süresinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Teminat süresi” başlıklı 42’nci maddesinde; geçici ve kesin kabul tarihi arasında geçecek sürenin teminat süresi olduğu, sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa teminat süresinin on iki aydan az olamayacağı belirtilmiştir.
Aynı Şartname’nin 44’üncü maddesinde kesin kabul için belirlenen tarihte yüklenicinin yazılı müracaatı üzerine, kesin kabul komisyonu oluşturularak kesin kabul işleminin yapılacağı, yüklenicinin belirlenen tarihte kesin kabul başvurusunda bulunmaması halinde idarece re’sen kesin kabul işlemlerine başlanabileceği belirlenmiştir.
Geçici ve kesin kabuller arasında yüklenici tarafından yapılması gereken sürekli bakım niteliğindeki işlerin sözleşme uyarınca yapılıp yapılmadığının kabul komisyonu tarafından incelenerek tespit edileceği ve yüklenicinin tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu ve kendisine yüklenebilecek kesin kabule engel bir kusur ve eksiklik görülmediği takdirde kesin kabul tutanağının düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
Bunun sonucunda kesin kabul tutanağının yetkili makam tarafından onaylanması ile kesin kabul işleminin tamamlanacağı düzenlemesi yapılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, yapım işlerinde ihale dokümanlarında öngörülen teminat süresinin bitiminde kesin kabul komisyonunun kurularak kesin kabul işlemlerinin tamamlanması ve tutanağın imzalanması ile kesin kabul işlemlerinin tamamlanması gerektiği anlaşılmaktadır.
Kesin kabul işlemlerinin geç yapılması ise; zaman içerisinde idarece inşaatta yapılan değişiklikler, eklemeler ve kullanım sonucu oluşacak hasarlarda yüklenici kusurlarının gizlenmesine neden olabileceği için yükleniciden kaynaklı kusurların sağlıklı tespit edilememesine ve güvenilir bir kesin kabulün yapılmasına engel teşkil edeceği, süreye bağlı kesin teminatların süresinin bitmesi sonrasında tespit edilecek olası kesin kabul eksiklerinin idarece yüklenicinin nam ve hesabına yaptırılması ve bedelinin tahsilini zorlaştıracağı, yüklenicinin ölümü, iflası vb. durumlarda kabul sırasında tespit edilebilecek eksik ve kusurların giderilmesinin imkansız hale gelebilmesine neden olacağı, sürecin uzamasıyla kabul aşamasında tespit edilecek eksik ve kusurlarda sorumlu kamu görevlilerinin sorumluluğunun tespitini zorlaştıracağı gibi olumsuz sonuçların ortaya çıkma olasılığını oldukça güçlendirmektedir.
Ancak yapılan incelemelerde, idare tarafından yapılan ihalelerden 8’inde, yapım işlerinin uygulama ve kontrol süreçlerinde görev alan personellerin sık sık değiştirilmesi sonucunda aksaklıklar yaşandığı, yapım işlerine ilişkin inşaat faaliyetlerinin tamamlanmış olmasına rağmen geçici ve dolayısıyla kesin kabul işlemlerinin yapılmadığı, ayrıca teminat sürelerinin bitiş tarihlerinin üzerinden zaman geçtikten ve yüklenicilerden alınan teminat mektuplarının geçerlilik süreleri dolduktan sonra kesin kabul işlemlerinin gecikmeli olarak yapıldığı görülmüştür.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup bulgu doğrultusunda işlem yapılmaya başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, geçici ve kesin kabul işlemlerinin geciktirilmeksizin ve idarenin hak kaybına uğramasını önleyecek şekilde mevzuata uygun olarak yapılması gerekmektedir.