|
ÖZET: Gecikme zamlarının mali tablolarda izlenmemesi, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Büyükşehir olmayan il kapsamındaki bir ilçe belediyesi, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde tahsilatı henüz gerçekleşmemiş gecikme zamlarını, ilgili yılın mali tablolarında kaydetmemiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5. maddesi, kamu idarelerinin faaliyetlerinin belirli dönemlerde raporlanması gerektiğini belirtirken, 16. madde ise kamu hesaplarının mali yıl esasına göre tutulacağını ifade etmektedir. Bu bağlamda, her dönemin faaliyet sonuçlarının bağımsız olarak değerlendirilmesi için gelirlerin ilgili mali yıl içinde tahakkuk ettirilmesi ve mali tablolarda yer alması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemelerde, idare alacakları için günlük gecikme zammı hesaplandığı, ancak bu hesaplamaların hangi mali yıla ait olduğunun göz önünde bulundurulmadan, ödemenin yapıldığı mali yıl içinde tahakkuk ettirildiği görülmüştür. Bu durum, “Faaliyet Alacakları” hesap grubunun 2024 yılı dönem sonu itibarıyla 6.783.161,15 TL daha düşük görünmesine yol açmıştır. Denetim bulguları üzerine, idare gecikme zamlarının mali tablolarda izlenmesine yönelik çalışmalar başlattığını belirtmiş, ancak uygulamanın mevzuata uygunluğuna dair herhangi bir belge sunmamıştır. Sonuç olarak, hesaplanan gecikme zamlarının ilgili dönem sonunda gelir hesapları aracılığıyla öz kaynaklar arasında gösterilmesi ve alacak hesabının kapatılması suretiyle tahsil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Gecikme Zamlarının İdarenin Mali Tablolarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tatbik olunan ve henüz tahsilatı gerçekleşmemiş gecikme zamlarının ilgili olduğu yılın mali tablolarında izlenmediği tespit edilmiştir.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde; “Dönemsellik” kavramı, kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı şeklinde ifade edilmiştir. Yönetmelik’in 16’ncı maddesinde ise, kamu hesaplarının mali yıl esasına göre tutulacağı, kamu gelir ve giderlerinin tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 88’inci maddesinde 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarlarının bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Buna göre, her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanabilmesi için, gelirlerin ilgili olduğu mali yıl içerisinde tahakkuk ettirilmesi ve mali tablolarda izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare alacaklarına ilişkin olarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, mükellef bazında günlük gecikme zammı hesaplandığı, hesaplanan tutarın hangi mali yıla ilişkin olduğu dikkate alınmaksızın, ödemenin yapıldığı mali yıl içerisinde tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır. Gecikme zamlarının ilgili olduğu dönemlerde tahakkuk kayıtlarının yapılmaması “Faaliyet Alacakları” hesap grubunun 2024 yılı dönem sonu itibarıyla olması gerekenden 6.783.161,15 TL daha düşük görünmesine neden olmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; gecikme zamlarının idarenin mali tablolarında izlenmesine yönelik çalışmaların başlatıldığı ifade edilmiştir. Ancak uygulamanın mevzuatına uygun bir şekilde yapılmaya başlandığına dair kanıtlayıcı bir belge gönderilmemiştir.
Sonuç olarak, yıllar itibari ile hesaplanan gecikme zammının ilgili olduğu dönem sonunda gelir hesapları aracılığı ile öz kaynaklar arasında gösterilmesi ve bu şekilde alacağa bağlanan gecikme zammı tutarlarının ödeme döneminde ilgili alacak hesabının kapatılması suretiyle tahsil edilmesi gerekmektedir.