|
ÖZET: Gecikme zamlarının, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin mali tablolarında izlenmediği tespit edilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun çerçevesinde, henüz tahsil edilmemiş gecikme zamlarının ilgili olduğu yılın mali tablolarında yer almadığı görülmektedir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5. maddesi, kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarının belirli dönemlerde bağımsız olarak raporlanmasını öngörmektedir. Ayrıca, 16. maddede kamu hesaplarının mali yıl esasına göre tutulacağı belirtilmiştir.
Denetim bulgularına göre, idare alacaklarına ilişkin gecikme zamları, mükellef bazında günlük olarak hesaplanmakta; ancak bu hesaplamalar, hangi mali yıla ait olduğu göz önünde bulundurulmadan, ödemenin yapıldığı mali yıl içerisinde tahakkuk ettirilmektedir. Bu durum, “Faaliyet Alacakları” hesap grubunun 2024 yılı dönem sonu itibarıyla gerçeği yansıtmayan bir şekilde düşük görünmesine sebep olmuştur. İdare, bu duruma ilişkin gerekli kayıtların yapılmaya başlandığını belirtmiş, ancak çalışmaların henüz tamamlanmadığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, yıllar içinde hesaplanan gecikme zamlarının, ilgili dönem sonunda gelir hesapları aracılığıyla öz kaynaklar arasında gösterilmesi ve alacak hesabının kapatılması suretiyle tahsil edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu süreç, mali tabloların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gecikme Zamlarının İdarenin Mali Tablolarında İzlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde tatbik olunan ve henüz tahsilatı gerçekleşmemiş gecikme zamlarının ilgili olduğu yılın mali tablolarında izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde; “Dönemsellik” kavramı, kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı şeklinde ifade edilmiştir. Yönetmelik’in 16’ncı maddesinde ise, kamu hesaplarının mali yıl esasına göre tutulacağı, kamu gelir ve giderlerinin tahakkuk ettirildikleri mali yılın hesaplarında gösterileceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 88’inci maddesinde ise 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarlarının bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedileceği ifade edilmiştir.
Buna göre, her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanabilmesi için, gelirlerin ilgili olduğu mali yıl içerisinde tahakkuk ettirilmesi ve mali tablolarda izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare alacaklarına ilişkin olarak, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde, mükellef bazında günlük gecikme zammı hesaplandığı, hesaplanan tutarlar faizin hangi mali yıla ilişkin olduğu dikkate alınmaksızın, ödemenin yapıldığı mali yıl içerisinde tahakkuk ettirildiği anlaşılmıştır. Gecikme zamlarının ilgili olduğu dönemlerde tahakkuk kayıtlarının yapılmaması “Faaliyet Alacakları” hesap grubunun 2024 yılı dönem sonu itibarıyla olması gerekenden daha düşük görünmesine neden olmuştur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve gecikme zamlarının İdarenin mali tablolarında izlenmesi için gerekli kayıtların yapılmaya başlandığı belirtilmiştir. Ancak bu çalışmaların henüz tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak, yıllar itibari ile hesaplanan gecikme zammının ilgili olduğu dönem sonunda gelir hesapları aracılığı ile öz kaynaklar arasında gösterilmesi ve bu şekilde alacağa bağlanan gecikme zammı tutarlarının ödeme döneminde ilgili alacak hesabının kapatılması suretiyle tahsil edilmesi gerekmektedir.