BULGU: Geçmiş Yıllara Ait Emanetlerin Hesaplarda Bekletilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
333 Emanetler hesabında 2014 yılı ve öncesine ait nakden alınmış 93 adet emanete ilişkin toplam 251.019,74 TL’nin hesaplarda bekletildiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 333 Emanetler “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 261 inci maddesinde; emanetler hesabında kayıtlı paralardan nakden yapılan ödeme ve başka hesaplara aktarılan tutarlar için muhasebe işlem fişi düzenleneceği, emanet olarak alınan paraların, gerek parayı teslim edene, gerek istihkak sahibi sıfatıyla başkalarına verilmesi veya gelir kaydedilebilmesi için (zamanaşımına uğramasından dolayı gelir kaydedilenlerle kanunen veya gönderilen haciz kararlarına dayanılarak muhasebe birimlerince tevkif edilen ve ilgili daire ve kurumlara ödenmesi gereken paralar hariç), parayı teslim ettiren daire veya kurumca usulüne göre düzenlenmiş onaylı bordro, bildirim veya bu dairelerce paranın ilgililerine verilmesine ilişkin bir yazının ya da alındı arkasına yazılmış onaylı bir açıklamanın bulunmasının gerekli olduğu belirtilmiştir.
İlgili birimlerce tahsil edilerek emanetler hesabına kaydedilen paralar, zaman aşımı bakımından genel olarak 10 yıllık, 5 yıllık, 2 yıllık, 1 yıllık ve 6 aylık zaman aşımına tabi olanlar ile zaman aşımına tabi olmayan emanetler olmak üzere gruplandırılmaktadır.
Ayrıca, 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146’ncı maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacağın on yıllık zamanaşımına tabi olduğu düzenlemesi ve 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun “Genel nitelikli hükümler” başlıklı 5’inci maddesinde de bu kanun ve Borçlar Kanununun genel nitelikli hükümlerinin, uygun düştüğü ölçüde tüm özel hukuk ilişkilerine uygulanacağı düzenlemeleri yer almaktadır.
Bu nedenle zamanaşımı süreleri belirlenmiş olan emanetlerin belirlenen sürelerin sonunda, zamanaşımı süresi belirlenmemiş olanlar için ise kayıtlara alındığı tarihten itibaren genel hükümlere göre onuncu yılın sonunda zaman aşımına uğrayacağı değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında, geçmiş yıllara ilişkin alınan emanetlerin 2025 mali yılında gelir kaydedileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, zamanaşımına uğramış 93 adet emanete ilişkin toplam 251.019,74 TL bütçeye gelir kaydedilmeli, ayrıca eski yıllara ait diğer emanetler ile ilgili olarak muhasebe birimince gerekli araştırmalar yapılarak yukarıda yer alan Yönetmelik hükümleri tesis edilmelidir.