|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Bütçeli İdareler ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Karargah Destek Kıtalar Komutanlığı’nda, ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına ilişkin giderlerin muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. Doğal gaz ve su bedellerinin, ilgili hesaplara kaydedilmesi gereken 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı yerine doğrudan 630 Giderler Hesabında kaydedildiği gözlemlenmiştir. Bu durum, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin tahakkuk esasına dair hükümlerine aykırıdır ve muhasebe kayıtlarında hatalara yol açmaktadır.
Yönetmelik gereğince, kamu idarelerinin gelir ve gider işlemlerinin tahakkuk esasına dayalı olarak izlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Gelecek dönemlere ait önceden ödenen giderlerin, ilgili hesaplarda takip edilmesi ve tüketim gerçekleştiğinde 630 Giderler Hesabına aktarılması gerekmektedir. Ancak mevcut uygulamada, bu hesapların doğru bir şekilde kullanılmadığı ve doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, gelecekteki işlemlerinde bu bulgular doğrultusunda gerekli düzenlemeleri yapacağını belirtmiştir. Bu çerçevede, ön ödemeli doğal gaz ve su bedellerinin doğru hesaplara kaydedilmesi ve tüketim gerçekleştiğinde ilgili giderlerin uygun şekilde muhasebeleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Gelecek Dönemlere Ait Giderlerin İlgili Hesaplarda İzlenmeden Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Sahil Güvenlik Komutanlığ Karargah Destek Kıtalar Komutanlığında, ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına peşin olarak yüklenen doğal gaz ve su bedellerinin vadelerine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ff) bendine göre tahakkuk esası, bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade etmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin (a) bendinde; kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği, “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin (g) bendinde ise, gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirlerin muhasebeleştirileceği ve bilançoda gösterileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı başlıklı 101 ve 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı başlıklı 151’inci maddelerinde söz konusu hesapların, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkmasına rağmen, gelecek aylara veya yıllara ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 116 ve 205’inci maddelerinde de benzer ifadeler yer almıştır.
Uygulamada, gelecek aylara veya yıllara ait olup önceden ödenen giderlerin vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takip edilerek tüketim gerçekleştikçe 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği, bu nedenle de anılan hesaplar itibarıyla bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, müteakip iş ve işlemlerde bulguda belirtilen hükümler uyarınca işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına peşin olarak yüklenen doğal gaz ve su bedellerinin vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına kaydedilmesi, tüketim gerçekleştiğinde ise buna ilişkin tutarın 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.