Gelecek Dönemlere Ait Giderlerin İlgili Hesaplarda İzlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Gelecek Dönemlere Ait Giderlerin İlgili Hesaplarda İzlenmemesi

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Sahil Güvenlik Komutanlığında ön ödemeli doğal gaz sayacına yüklenen doğal gazın bedelinin vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği, diğer yandan su sayacına yüklenen suyun bedeli ilgili varlık hesaplarında muhasebeleştirilmesine rağmen yapılan tüketimlerin ay sonlarında gider hesabına kaydedilmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ff) bendine göre tahakkuk esası, bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade etmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin (a) bendinde; kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği, “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin (g) bendinde ise, gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirlerin muhasebeleştirileceği ve bilançoda gösterileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Yönetmelik’in “180 Gelecek aylara ait giderler hesabı” başlıklı 101 ve “280 Gelecek yıllara ait giderler hesabı” başlıklı 151’inci maddelerinde söz konusu hesapların, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkmasına rağmen, gelecek aylara veya yıllara ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 116 ve 205’inci maddelerinde de benzer ifadeler yer almıştır.
Uygulamada, Sahil Güvenlik Komutanlığında gelecek aylara veya yıllara ait olup önceden ödenen giderlerin vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takip edilerek tüketim gerçekleştikçe 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken, doğal gaz için ödenen tutarların ilgisine göre 180/280 No.lu varlık hesaplarında muhasebeleştirilmeden doğrudan 630 Giderler Hesabında giderleştirildiği, su için ödenen ve ilgili varlık hesaplarında muhasebeleştirilen tutarın, kullanılan suya ilişkin kısmının ilgili olduğu ay sonlarında gider hesabına kaydedilmediği, bu nedenlerle bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususa ilişkin olarak gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2023 yılında yapılan kayıtların 2022 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına peşin olarak yüklenen su ve doğal gaz bedellerinin vadesine göre Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına kaydedilmesi, tüketim gerçekleştiğinde ise buna ilişkin tutarın Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU