| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, birden fazla dönemi kapsayan posta pulu ve Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) alımları, ilgili bilanço hesaplarında izlenmek yerine doğrudan giderleştirilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, gelecek dönemlere ait önceden ödenen giderlerin bilançoda varlık hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, bu hususta gerekli önlemleri alacağını belirtmiştir. |
BULGU: Gelecek Dönemlere İlişkin Giderlerin Doğrudan Giderleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Birden fazla dönemi ilgilendirecek şekilde tedarik edilen posta pulu ve araçlarda kullanılan Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) alımlarının ilgili bilanço hesaplarında izlenmek yerine doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ff) bendine göre tahakkuk esası, bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade etmektedir.
Yine anılan Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği; “Varlıklara ilişkin ilkeleri” düzenleyen 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirlerin muhasebeleştirileceği ve bilançoda gösterileceği hükme bağlanmıştır.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin;
180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 116’ncı maddesinde söz konusu hesapların, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara veya yıllara ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı; “Hesabın işleyişi” başlıklı 118’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde peşin ödenmiş giderlerden, içinde bulunulan aya ait olanların 630 Giderler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin bu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına borç, ödenen tutarın tamamının 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325 Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödenen tutarın tamamının 830 Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835 Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedileceği,
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 205’inci maddesinde gelecek yıllara ait giderler hesabının, dönem içinde ödenen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı; “Hesabın işleyişi” başlıklı 207’nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde peşin ödenmiş giderlerden, içinde bulunulan aya ait olanların 630 no.lu hesaba, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin 180 no.lu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler bu hesaba borç, ödenen tutarın tamamının 103 no.lu hesap, 325 no.lu hesap veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödenen tutarın tamamının 830 no.lu hesaba borç, 835 no.lu hesaba alacak kaydedileceği,
ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderlerin bilançoda varlık hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir. Bunun için de vadesine göre 180 no.lu hesap ile 280 no.lu hesap ihdas edilmiş olup, söz konusu hesaplarda takip edilen ekonomik değerlerin de tüketildikçe tahakkuk esası gereğince faaliyet hesapları marifetiyle giderleştirilmesi gerekmektedir.
Uygulamada, Bakanlık taşra birimlerince gelecek aylarda veya yıllarda tüketilecek nitelikteki posta pulu alım bedelleri ile HGS geçiş ücretlerinin 180 ve 280 no.lu hesaplara kaydedilmeksizin doğrudan 630 no.lu hesaba kaydedilerek giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususla ilgili olarak gerekli hassasiyetin gösterileceği, 2022 mali yılı sonlandığı için bu döneme ilişkin düzeltme kaydının yapılamadığı ancak 2023 ve sonrası yıllara ilişkin ilgili bilanço hesapları kullanılarak işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Birden fazla dönemi ilgilendirecek şekilde tedarik edilen posta pulu ve araçlarda kullanılan Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) alımlarının anılan bilanço hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.