|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Kayseri ve Afyonkarahisar Valilikleri ile Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı’nın, gelecekteki dönemlere ait giderleri doğrudan giderleştirdiğini ortaya koymaktadır. Posta pulu ve Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) hizmet alımları gibi kalemler, bilanço hesaplarında izlenmek yerine doğrudan gider hesaplarına kaydedilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, tahakkuk esasına göre giderlerin muhasebeleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Gelecek dönemlere ait giderlerin, 180 ve 280 numaralı hesaplar aracılığıyla bilançoda varlık olarak takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Kayseri ve Afyonkarahisar Valilikleri, posta pullarını gönderim yapılmadan önce satın alarak doğrudan gider hesaplarına kaydetmiştir. Bu pullar, dijital cihazlar aracılığıyla takip edilmekte, ancak 31 Aralık 2021 itibarıyla kullanılmayan pulların toplam değeri 19.245,84 Türk Lirası olarak belirlenmiştir. Ayrıca, Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı’nın araçları için ödenen HGS ücretleri de benzer şekilde doğrudan gider hesaplarına kaydedilmiştir; bu hesapta 94.292,18 Türk Lirası bakiye bulunmaktadır. Sonuç olarak, 180 ve 280 numaralı hesapların kullanılması gerektiği ve peşin ödenmiş giderlerin tahakkuk esasına göre izlenmesi gerektiği tespit edilmiştir. Kamu idaresinin, bu bulgular doğrultusunda gerekli düzeltici işlemleri başlatacağı ifade edilmiştir. |
BULGU: Gelecek Dönemlere İlişkin Giderlerin Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı ile Kayseri ve Afyonkarahisar Valiliklerinde birden fazla dönemi ilgilendirecek şekilde tedarik edilen posta pulu ve araçlarda kullanılan Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) hizmet alımlarının bilanço hesaplarında izlenmek yerine doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (f) bendine göre tahakkuk esası, bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade etmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin (a) bendinde; kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği hükme bağlanmış; “Varlıklara ilişkin ilkeleri” düzenleyen 9’uncu maddesinin (g) bendinde ise; “Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler muhasebeleştirilir ve bilançoda gösterilir.” denilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin “180 Gelecek aylara ait giderler hesabı” başlıklı 101 ve “280 Gelecek yıllara ait giderler hesabı” başlıklı 151′ inci maddelerinde söz konusu hesapların, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkmasına rağmen, gelecek aylara veya yıllara ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 116 ve 205’inci maddelerinde de benzer ifadeler yer almıştır.
Söz konusu düzenlemelere göre gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderlerin bilançoda varlık hesaplarında takip edilmesi gerekmektedir. Bunun için de vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı ihdas edilmiştir. Söz konusu hesaplarda takip edilen ekonomik değerler tüketildikçe de tahakkuk esası gereğince faaliyet hesapları marifetiyle giderleştirilmesi gerekmektedir.
Uygulamada,
– Kayseri ve Afyonkarahisar Valilikleri tarafından yapılacak posta gönderilerinde kullanılacak posta pulları, gönderiler yapılmadan önce satın alınıp, doğrudan 830 Bütçe Giderleri ve 630 Giderler hesapları kullanılarak giderleştirilmiştir. Posta gönderimi yapılmadan alınan bu posta pulları, temin edilen bir cihaza dijital olarak yüklenmekte ve posta gönderimi yapıldıkça bu cihaz aracılığı ile gerekli pul ödemesi yapılmaktadır. Gönderi yapıldıkça bu dijital cihazda kalan bakiye takip edilebilmektedir. 31.12.2021 tarihi itibariyle Afyon Valiliğinde 12.857,84 Türk Lirası ve Kayseri Valiliğinde 6.388,00 Türk Lirası olmak üzere söz konusu cihazlarda kullanılmayıp devreden pul miktarı toplam 19.245,84 Türk Lirasıdır.
– Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı bünyesinde kullanılan araçlara ait paralı yol geçiş ücretleri, yani HGS ücretleri, alındıkları tarihte doğrudan 830 Bütçe Giderleri ve 630 Giderler hesapları kullanılarak giderleştirilmiştir. Bu amaçla bankada açılan özel HGS hesabı incelendiğinde, 31.12.2021 tarihli bakiyesinin 94.292,18 Türk Lirası olduğu görülmektedir.
Belirtilen nedenlerle, 180/280 Gelecek Aylara/Yıllara Ait Giderler Hesabı itibarıyla bilançoda, 630 Giderler hesabı itibarıyla da faaliyet sonuçları tablosunda toplam 113.538,02 Türk Lirası hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanılacağı belirtilmiştir.
İçinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile yine dönem içinde ödenen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan giderlerin, ilgili hesaplar kullanılarak izlenmesi ve söz konusu hesaplarda takip edilen ekonomik değerlerin tahakkuk esası gereği tüketildikçe faaliyet ve bütçe giderleri hesapları aracılığı ile giderleştirilmesi gerekmektedir.