|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın hatalı kullanımını ortaya koymuştur. İl Belediyesi Kamu İdaresi tarafından, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’ndan 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na gerekli aktarımların yapılmadığı ve 600 Gelirler Hesabı üzerinden faaliyet sonuçlarının kaydedilmediği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin faaliyetlerinin belirli dönemlerde raporlanması gerektiğini vurgularken, bu durumun ihlali, bilanço ve faaliyet sonuçlarında tutarsızlıklara yol açmıştır.
Yapılan incelemelerde, Amasya Şehirlerarası Otobüs Terminali İnşaatı için 2017 yılında 480 Hesabı’na kaydedilen 19.128.478,82 TL tutarındaki alacak, sonraki yıllarda yalnızca açılış ve kapanış kayıtları ile sınırlı kalmıştır. Kamu İdaresi, sözleşme süresinin dolmadığı gerekçesiyle 480 Hesabı’ndan aktarım yapılmadığını belirtmiş, ancak mevzuat gereğince yap-işlet-devret modeli kapsamında elde edilmesi muhtemel gelirlerin doğru şekilde muhasebeleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin mali raporlarının güvenilirliğini sağlamak için muhasebe işlemlerinin dönemsellik ilkesine uygun olarak gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın Hatalı Kullanılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nın dönem sonlarında 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na aktarılmadığı dolayısıyla 600 Gelirler Hesabı kullanılarak Faaliyet Sonuçlarına aktarma işleminin yapılmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlar arasında sayılan “dönemsellik” kavramı ile kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonucunun diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’na dair “Hesabın Niteliği” başlıklı 286’ncı maddesinde; bu hesabın içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir. Yönetmelik’in “Hesabın İşleyişi” başlıklı 288’inci maddesinde 380 Hesabı’nda kayıtlı tutarlardan ilgili oldukları ay sonlarında gelir olarak tahakkuk ettirilenlerin bu hesaba borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na dair “Hesabın Niteliği” başlıklı 335’inci maddesinde; bu hesabın, dönem içinde tahsil edilen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için kullanılacağı açıklanmıştır. Yönetmelik’in “Hesaba İlişkin İşlemler” başlıklı 336’ncı maddesinde de dönem sonunda, bu hesapta yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin tahsil edilmiş gelirler düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile kısa vadeli yabancı kaynaklar ana hesap grubu içindeki gelecek aylara ait gelirler hesabına aktarılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından “Amasya Şehirlerarası Otobüs Terminali İnşaatı Yapımı ve İşletilmesi” adı ile ihale edilen iş için 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’na 2017 yılında 19.128.478,82 TL tutarında alacak kaydı yapıldığı, ilgili kayıtların o tarihten sonra her yıl sadece açılış ve kapanış kayıtlarının bulunduğu tespit edilmiştir.
Dönemsellik ilkesine aykırı olarak yapılan kayıtlar neticesinde Bilanço’da 380 Hesabı olması gerekenden eksik, 480 Hesabı olması gerekenden fazla ve Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda 600 Gelirler Hesabı’nın da olması gerekenden eksik görünmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, yap-işlet-devret modeli ile yapılan iş neticesinde ilgili kayıtların yapıldığı, bununla birlikte 480 Hesabı’ndan herhangi bir aktarım yapılmaması ve 380 Hesabı’nın gelir kaydedilerek kapatılmamasının nedeni ise sözleşme süresinin dolmadığı dolayısıyla herhangi bir kira geliri tahsil edilmemesi olarak ifade edilmiştir. Ancak Kamu Özel İş Birliği Uygulamalarının Muhasebe İşlemlerine ilişkin 45 sıra no.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Yap-İşlet-Devret modelinde varlık ve yükümlülük kayıtları” başlıklı 7’nci maddesinde yapımı tamamlanarak işletme süresi başlayan hizmet imtiyaz varlığının, 256 Hizmet İmtiyaz Varlıkları Hesabı’na borç; gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirin, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde gelir kaydedilecek kısmını 480 Hesabı’na, sonraki aylarda tahakkuk ettirilmesi gereken kısmını ise 380 Hesabı’na alacak kaydedileceği hükme bağlanmıştır. İşletme süresinin başlangıcından itibaren ay sonlarında ilgili aya isabet eden vazgeçilen gelir tutarı 380 Hesabı’na borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedileceği düzenlenmiştir.
Mevzuat hükümlerinde de anlaşılacağı üzere yap-işlet-devret modeli ile yapılan iş neticesinde gelecekte elde edilmesi muhtemel vazgeçilen gelirin 480 Hesabı’ndan kısa vadeli 380 Hesabına aktarılması, ay sonlarında ise 380 Hesabı’na borç, 600 Gelirler Hesabı’na alacak kaydedilerek muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresinin mali rapor ve tablolarının doğru ve güvenilir bilgi üretmesini teminen muhasebe işlemlerini dönemsellik ilkesini gözeterek gerçekleştirilmelidir.