| ÖZET: 2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’ndaki gelir fazlalarının genel bütçeye aktarım sürelerinin farklılık göstermesinin uygulama sorunlarına yol açtığını ortaya koymuştur. Bu durum, kurumların nakit dengesini olumsuz etkileyebilir ve işlemlerin aksamasına neden olabilir. Mevzuat değişikliği önerilmektedir. |
BULGU: Gelir Fazlalarının Genel Bütçeye Aktarılmasına İlişkin Mevzuat Hükümlerinde Farklılıklar Bulunması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Düzenleyici ve Denetleyici Kurum
Düzenleyici ve denetleyici kurumlarda ortaya çıkan gelir fazlalarının genel bütçeye aktarılması gereken sürelerin, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nda farklı düzenlenmiş olmasının uygulama açısından sorunlar yarattığı görülmüştür.
5411 sayılı Kanun’un “Kurumun bütçesi, hesap ve harcamaların denetimi” başlıklı 101’inci maddesinde; Kurumun gelirlerinin, giderlerini karşılamasının esas olduğu, Kurum bütçesinin 5018 sayılı Kanun hükümlerinde belirlenen usul ve esaslara göre hazırlanacağı ve kabul edileceği, Kurumun mali yıl sonunda oluşan gelir fazlalarının ise izleyen yılın Mart ayı içinde genel bütçeye gelir olarak aktarılacağı, Kurumun bütçe durumunu göz önünde bulundurarak daha önce de aktarma yapabileceği düzenlenmiştir.
5018 sayılı Kanun’un konuya ilişkin “Kurumlardan alınacak hasılat payı” başlıklı 78’inci maddesinde ise düzenleyici ve denetleyici kurumların üçer aylık dönemler itibarıyla oluşacak gelir fazlalarını, her üç ayda bir izleyen ayın on beşine kadar genel bütçeye aktarması gerektiği, söz konusu tutarların süresi içinde ödenmemesi halinde, ödenmeyen tutarların 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’a göre gecikme zammı da uygulanmak suretiyle takip ve tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, 08.08.2018 tarih ve 17 sayılı Tek Hazine Kurumlar Hesabına Alınacak Kamu İdareleri ve Hesapların Belirlenmesi Hakkında Cumhurbaşkanı Kararı ile BDDK’nın 09.08.2019 tarihinden itibaren “Tek Hazine Kurumlar Hesabı Uygulaması” sistemine dâhil olduğu ve gelir fazlalarını ise 5411 sayılı Kanun’un anılan hükmüne uygun olarak izleyen yılın Mart ayında genel bütçeye aktardığı görülmüştür. Ancak Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 16.12.2021 tarih ve 794893 sayılı yazısı üzerine 2022 yılından itibaren 5018 sayılı Kanun’un anılan hükümleri uyarınca her üç ayda bir izleyen ayın on beşine kadar aktarmaya başladığı tespit edilmiştir.
Buna göre, gelirlerinin yaklaşık %99’u bankalar, finansal kiralama, faktöring ve finansman şirketlerinden her yılın son ayında belirli bir yüzde şeklinde tahsil edilen katılım paylarından oluşan Kurum gelirlerinden, giderlerini karşıladıktan sonra ortaya çıkan gelir fazlalarını 5018 sayılı Kanun’da belirtilen şekilde, ilk üç ayı takip eden ayın on beşine kadar aktarması halinde kurumun nakit dengesini ayarlamakta sorun yaşadığı görülmektedir. Bununla birlikte, hatalı veya gereksiz aktarıldığı sonradan ortaya çıkan gelir fazlaları için, sonradan mahsuplaşma yapılmasının belli bir zamana yayılacak olması nedeniyle, takip eden döneme ilişkin Kurum işlemlerinin aksaması riskinin de ortaya çıkabileceği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; bulguda yer verilen her iki Kanun’un gelir fazlalarının genel bütçeye aktarılmasını düzenleyen hükümleri arasındaki farklılıkların giderilerek güncel uygulamalarla uyumlu hale getirilmesi gerektiği yönündeki tespite iştirak edildiği ifade edilmiştir.
Bulgu konusu hususa 2019, 2020 ve 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında yer verilmiş olup, aynı uygulamaya 2022 yılında da devam edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, 5018 sayılı Kanun ile 5411 sayılı Kanun’da, gelir fazlalarının genel bütçeye aktarılmasına ilişkin zamanlama farklılığının giderilmesine yönelik bir mevzuat değişikliği yapılması gerekmektedir.