|
ÖZET: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) mali tablolarında, GİB’e ait olmayan gelir ve alacakların hatalı bir şekilde muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin hesap planlarında kurumsal kod kullanımını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan yazılar ve güncellenen listeler, hangi kamu idaresinin gelirlerinin hangi kurumsal kodla muhasebeleştirileceğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.
GİB’e ait gelir ve alacakların, belirlenen kurumsal kodlarla muhasebeleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Diğer kamu idareleri tarafından elde edilen gelirlerin de GİB kurumsal kodu ile kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak, bu kurallar dışında herhangi bir gelir veya alacağın GİB kurumsal kodu ile muhasebeleştirilmesi mümkün değildir. Kamu İdaresi, EVDB otomasyon sisteminin muhasebe temelli olmadığını belirtmekte ve 6183 sayılı Kanun çerçevesinde tahsil edilmesi gereken alacakların kayıtları için çalışmaların sürdüğünü ifade etmektedir. Sonuç olarak, GİB ile diğer kamu idareleri arasında gelirlerin tahakkuk ve tahsilat kayıtlarının mevzuata uygun bir şekilde yapılabilmesi için gerekli eşgüdümün sağlanması önem arz etmektedir. Bu, hatalı muhasebeleştirmelerin önüne geçilmesi ve mali tabloların doğruluğunun artırılması açısından kritik bir adımdır. |
BULGU: Gelir İdaresi Başkanlığına Ait Olmayan Gelir ve Alacakların Mali Tablolarda Yer Alması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Diğer idarelere ait gelir ve alacakların, GİB kurum kodu ile hatalı olarak muhasebeleştirilmesi sonucunda GİB mali tablolarına yansıdığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin (MYMY) 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin hesap planlarında yer alan tüm hesaplara kayıt yapılırken kurumsal kod kullanılmasının zorunlu olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu düzenlemeye paralel olarak çıkartılan 41 sıra numaralı Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin 6’ncı maddesinin sekizinci fıkrasında da kurumsal kod kullanılması zorunluluğu tekrar vurgulanmıştır. Bütçe gelirleri hesap kodunda bulunan gelirlerden hangilerinin hangi kamu idaresinin kurumsal koduyla hesaplara alınacağına ilişkin uygulama birliğinin sağlanması için Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 27.04.2015 tarihli ve 90192509-010.03-4168 sayılı yazı ve eki liste ile genel bütçe detaylı hesap planında yer alan bütçe gelirleri hesabının yardımcı hesap kodları itibarıyla tahsil edilen gelirlerin hangi idarelerin kurumsal kodu ile muhasebeleştirileceği ayrıntılı olarak belirtilmiştir. Daha sonra Genel Müdürlük tarafından yayımlanan 15.02.2016, 03.01.2017, 24.01.2017, 02.01.2019 ve 16.12.2019 tarihli yazılar ile bahse konu liste güncellenerek son halini almıştır.
Anılan Listeye göre Başkanlığa ait olan ve ekonomik kodlara ilişkin ayrıntıları ile birlikte gösterilen gelir ve alacakların, GİB kurumsal kodu ile muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan listede belirtildiği üzere, her bir kamu idaresi tarafından gerçekleştirilen faaliyetler sonucunda elde edilen ve listede “İlgili idare” olarak belirtilenlerden Başkanlık tarafından yapılan faaliyetler sonucunda oluşanlar da GİB kurumsal kodu ile muhasebeleştirilecektir. Bunların haricinde herhangi bir gelir ya da alacağın GİB kurumsal kodu ile muhasebeleştirilmesi ise mümkün bulunmamaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, EVDB otomasyon sisteminin muhasebe temelli bir sistem olmamakla birlikte 6183 sayılı Kanun’a göre tahsili gereken gerek idari para cezaları gerekse diğer alacakların kurumsal kod kullanarak muhasebe kayıtlarının yapılmasına yönelik çalışmalara devam edildiği ifade edilmiştir.
Bu itibarla, 2016, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da yer verildiği üzere, başka kamu idarelerine ait gelir ve alacakların hatalı kurumsal kod kullanılarak GİB’e ait 120-Gelirlerden alacaklar, 121-Gelirlerden takipli alacaklar, 122- Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar ve 600-Gelirler hesaplarında izlenmesi uygulamasının düzeltilmesi amacıyla, vergi dairelerince kullanılan e-VDO sisteminin doğru muhasebe bilgisi sunması yönünde gerekli değişikliklerin yapılması ve ayrıca Başkanlığa ait olan ve olmayan birçok kamu gelirini tahsil etmekle görevli olan GİB ile diğer kamu idareleri arasında, gelirlerin tahakkuk ve tahsilat kayıtlamalarının mevzuata uygun ve standart bir şekilde yapılması için yeterli eşgüdümün sağlanması gerekmektedir.