BULGU: Gelir Kalemlerinde Tahakkuk /Tahsilat Oranlarının Düşük Olması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Belediyenin tahakkuku yapılan gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Mali hizmetler birimi” başlıklı 60’ıncı maddesinin (e) bendinde, ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek mali hizmetler biriminin görevleri arasında sayılmış; mezkûr Kanun’un 61’inci maddesinde muhasebe yetkilisinin, gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması ile muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun, belediye başkanının görev ve yetkileri başlıklı 38’inci maddesi; Belediye Başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler vermiş ve bu hususlarda belediye başkanına sorumluluk yüklemiştir.
Yukarıda yer alan Kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, üst yönetici ve muhasebe yetkilisine gelirlerin toplanması konusunda bir takım sorumluluklar yüklenmiş olmasına rağmen, belediyenin önceki yıldan devir, cari yıl tahakkuk ve tahsilat oranları incelendiğinde, aşağıdaki tabloda gösterilen gelir kalemlerinin net tahsilatının düşük bir oranda gerçekleştiği tespit edilmiştir.
Tablo 10: Gelir Tahsilat Oranları

Gelirin Türü 2021
Devreden
2022 Yılı
Tahakkuk
Toplam
Tahakkuk
2022 yılı Net Tahsilat Gelecek Yıla Devreden Tahsilat Tahsilat
Oranı(%)
Konutlara Ait Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi 59.260,07 36.297,48 95.557,55 33.722,45 61.835,10 35,29
Yangın Sigortası Vergisi 130.960,32 223.496,77 354.457,09 187.960,70 166.496,39 53,03
İlan ve Reklam Vergisi 3.035.700,32 1.745.727,97 4.781.428,29 1.026.814,22 3.754.614,07 21,48
Biletle Girilen Yerlere Ait Eğlence Vergisi 59.188,89 0,00 59.188,89 0,00 59.188,89 0,00
Konutlara Ait
Çevre Temizlik Vergisi
1.564.220,04 44.721,19 1.608.941,23 3.927,82 1.605.013,41 0,24
Bina İnşaat Harcı 45.497,76 0,00 45.497,76 0,00 45.497,76 0,00
İşgal Harcı 1.671.172,34 573.319,10 2.244.491,44 134.128,58 2.110.362,86 5,98
Kaynak Suları Harcı 1.254,27 0,00 1.254,27 0,00 1.254,27 0,00
Ölçü ve Tartı
Aletleri Muayene
Harcı
135.618,20 11,00 135.629,20 0,00 135.629,20 0,00
Tatil Günlerinde
Çalışma Ruhsatı Harcı
3.374,00 0,00 3.374,00 0,00 3.374,00 0,00
Tellallık Harcı 198.801,67 27.153,00 225.954,67 25.552,00 198.801,67 11,31
Konutlara Ait
Yapı Kullanma İzni Harcı
320.194,78 502.415,69 822.610,47 337.873,22 484.737,25 41,07
Konutlara Ait Bina İnşaat Harcı 393.316,45 5.053,52 398.369,97 5.053,52 393.316,45 1,27
Diğer Mal Satış Gelirleri 2.608.713,32 3.179.896,20 5.788.609,52 14.441,20 5.774.168,32 0,25
Muayene, denetim ve kontrol ücretleri 8.804,80 0,00 8.804,80 0,00 8.804,80 0,00
İlan ve Reklam Gelirleri 0,00 684.919,64 684.919,64 451.673,75 233.245,89 65,95
Otopark İşletmesi Gelirleri 37.500,00 0,00 37.500,00 0,00 37.500,00 0,00
Çevre ve Esenlik Hizmetlerine
İlişkin Gelirler
0,00 1.342.920,11 1.342.920,11 20.723,08 1.322.197,03 1,54
Eğitim Hizmetlerine İlişkin Gelirler 3.900,00 6.400,00 10.300,00 6.400,00 3.900,00 62,14
Diğer hizmet gelirleri 5.823.472,98 6.511.765,90 12.335.238,88 5.139.874,80 7.112.380,02 41,67
Eğitim
Hizmetlerine İlişkin Kurumlar Hasılatı
266.570,90 170.614,20 437.185,10 167.397,61 269.787,49 38,29
Su Hizmetlerine İlişkin Kurumlar Hasılatı 225.151,38 0,00 225.151,38 0,00 225.151,38 0,00
Doğalgaz
Hizmetlerine İlişkin Kurumların Karları
0,00 7.236.174,07 7.236.174,07 2.707.973,60 4.528.200,47 37,42
Ecrimisil Gelirleri 180.362,11 214.191,69 394.553,80 237.533,69 157.020,11 60,20
Diğer Taşınmaz Kira Gelirleri 15.345.704,15 5.911.153,28 21.256.857,43 6.554.315,98 14.552.580,96 30,83
Kişilerden alınan Bağış ve Yardımlar 1.170,00 0,98 1.170,98 0,98 1.170,00 0,08
Çevre Temizlik Vergisinden Alınan Paylar 0,00 6.816.022,20 6.816.022,20 29.498,03 6.786.524,17 0,43
Maden İşletmelerinden Alınan Paylar 39.653,33 0,00 39.653,33 0,00 39.653,33 0,00
Müze Giriş Ücretlerinden Alınan Paylar 176.954,72 162.829,92 339.784,64 103.193,27 236.591,37 30,37
Mahalli İdarelere Ait Diğer Paylar 1.269.747,61 2.625,72 1.272.373,33 20.189,08 1.252.184,25 1,59
Trafik Para
Cezaları
0,00 81.718,75 81.718,75 11.150,00 70.568,75 13,64
Diğer İdari Para Cezaları 5.040.049,94 2.215.054,51 7.255.104,45 687.655,87 6.567.448,58 9,48
Diğer Vergi Cezaları 812.394,19 19.407,85 831.802,04 34.505,08 797.296,96 4,15
İrat Kaydedilecek Teminat Mektupları 144.538,04 55.130,52 199.668,56 67.170,00 132.498,56 33,64
Kişilerden Alacaklar 8.234.852,95 8.427.234,27 16.662.087,22 9.762.365,96 6.898.942,10 58,59
Otopark
Yönetmeliği Uyarınca Alınan Otopark Bedeli
1.703.200,21 880.878,63 2.584.078,84 1.506.968,51 1.077.110,33 58,32

Sonuç olarak gelirlerin toplanması sorumluluğu kapsamında tahsilat/ tahakkuk oranları düşük seviyede kalan gelir kalemleri için belediye tarafından takip ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapılması gerekmektedir.


ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Belediyesi’nin gelir kalemlerinde tahakkuk ve tahsilat oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu, belediye başkanına ve mali hizmetler birimine gelirlerin tahakkuk ettirilmesi ve tahsil edilmesi konusunda sorumluluklar yüklemektedir. Ancak, raporda belirtilen gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük seviyelerde kaldığı görülmektedir. Bu durum, belediyenin gelirlerinin mevzuata uygun bir şekilde takip ve tahsil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.