|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında yapılan incelemelerde, bazı gelir kalemlerinin tahakkuk tahsilat oranlarının beklenenden düşük seviyelerde olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanına, belediyenin gelirlerini takip etme ve tahsil etme sorumluluğu yüklemekte; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu ise muhasebe yetkilisinin gelirlerin tahsilatını ve muhasebe kayıtlarının düzenli tutulmasını sağlamasını gerektirmektedir. Bu yasal düzenlemeler, kamu gelirlerinin zamanında ve eksiksiz tahsil edilmesi için gerekli sorumlulukları belirlemektedir.
İncelenen veriler, toplam tahsilat oranının %81,50 gibi düşük bir seviyede kaldığını göstermektedir. Örneğin, bina vergisi tahsilat oranı %82,56, arsa vergisi %83,46, arazi vergisi %64,80, ilan ve reklam vergisi %86,65, çevre temizlik vergisi ise %52,98 olarak belirlenmiştir. Bu durum, belediyenin gelir kalemleri arasında tahsilat oranlarının artırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, kamu kaynaklarının etkin bir şekilde yönetilmesi için yetkili kişilerin gelirlerin takibi ve tahsili konusunda gerekli önlemleri alması önem arz etmektedir. Bu bağlamda, tahsilat oranlarının iyileştirilmesi, hem mevzuat açısından hem de belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Gelir Kalemlerinden Bazılarının Tahakkuk Tahsilat Oranının Düşük Seviyede Gerçekleşmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin 2024 yılı mali tabloları ve eki belgelerin incelenmesinde; tahakkuku yapılan bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler verilmiş ve bu hususlarda belediye başkanına sorumluluk yüklenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, gelirlerin ve alacakların tahsili ile muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından muhasebe yetkilisi sorumlu kılınmıştır.
Aynı Kanun’un 38’inci maddesinde ise, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılması hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun hükümleri üst yöneticiye, muhasebe yetkilisine ve kamu gelirlerinin takibiyle görevli olanlara, gelirlerin takip ve tahsili konusunda sorumluluklar yüklemiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ile amme alacaklarına ilişkin olarak amme borçlusuna bir “ihbarname” düzenlenerek tebliğ edildikten sonra 1 ay içinde ödemenin yapılmasının isteneceği, ödeme yapılmazsa borçluya 7 gün içinde borçlarını ödemesi veya mal bildiriminde bulunması için bir “ödeme emri” düzenlenerek tebliğ edileceği, düzenlenen ödeme emrinde kişiye borcunu zamanında ödemez veya mal bildiriminde bulunmazsa borcunun cebren tahsil edileceği ve mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile cezalandırılacağı, mal bildirimini gerçeğe aykırı surette yaptığı takdirde ise 3 aydan 1 yıla kadar hapis ile cezalandırılacağının bildirileceği, ödeme emri üzerine hala ödeme yapılmamış ise “Haciz Varakası” düzenlenerek haciz işlemlerine başlanacağı, hüküm altına alınmış olmakla birlikte istenen bilgileri zamanında vermeyenler için hem adli para cezası hem de hapis cezasının öngörülmüş, bu suçların takibi için ise idarenin o mahaldeki en büyük memuruna Cumhuriyet Savcılığına ihbar yükümlülüğü getirilmiştir.
Belediyenin bazı gelir kalemlerinin tahakkuk ve tahsilat oranlarını gösteren aşağıdaki tablonun incelenmesinde; gelir kalemlerinin toplam tahsilat oranları içindeki payının %81,50 olarak düşük olduğu görülmüştür.
Tablo 8: Tahsilat Oranı Düşük Gelirler
| Gelir Türü | Tahakkuk (*) (A) (TL) | Tahsilat (B) (TL) | Oran (B/A*100) |
| Bina Vergisi | 793.770,18 | 655.303,86 | 82,56 |
| Arsa Vergisi | 320.318,60 | 267.338,03 | 83,46 |
| Arazi Vergisi | 67.465,00 | 43.719,36 | 64,80 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 23.002,11 | 19.930,71 | 86,65 |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 16.220,00 | 8.593,00 | 52,98 |
| TOPLAM | 1.220.775,89 | 994.884,96 | 81,50 |
| (*) Veriler 2024 yılına ait olup önceki yıllardan gelen devir tahakkukları yoktur. | (*) Veriler 2024 yılına ait olup önceki yıllardan gelen devir tahakkukları yoktur. | (*) Veriler 2024 yılına ait olup önceki yıllardan gelen devir tahakkukları yoktur. | (*) Veriler 2024 yılına ait olup önceki yıllardan gelen devir tahakkukları yoktur. |
Bu itibarla, kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, gelirlerin takip ve tahsili için gerekli önlemleri alarak tahsilat oranlarını artırmalarının mevzuat ve Belediye açısından uygun olacağı değerlendirilmektedir.