ÖZET: 2021 yılına ait Sayıştay Denetim Raporları, gelir kaydedilmesi gereken tahsilatların emanetler hesabında izlendiğini ortaya koymuştur. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, emanetler hesabının, tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Emanet olarak tahsil edilen tutarlar, bu hesaba alacak olarak kaydedilirken, diğer hesaplar borçlandırılmaktadır. Ayrıca, bütçeye gelir yazılması gereken tutarların da doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.

Özellikle İstanbul Gülhane Seririyat Hastanesi’ne ait bir tahsilatın, 600-Gelirler Hesabı ve 800-Bütçe Gelirleri Hesabı yerine Emanetler Hesabı’na kaydedildiği tespit edilmiştir. 24.08.2021 tarihinde tahsil edilen 2.790.447,33 TL tutarındaki bu gelir, ilgili muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru hesaplara aktarılmalıdır. Kamu İdaresi, bu hatayı düzeltmek amacıyla Merkez Saymanlık Müdürlüğü’ne gerekli bilgileri iletmiş ve düzeltme kayıtları yapılmıştır. Ancak, bu düzeltme 2022 yılında gerçekleştiği için, söz konusu hata 2021 yılı mali tablolarında geçerliliğini sürdürmektedir.

BULGU: Gelir Kaydedilmesi Gereken Tahsilatın Emanetler Hesabında İzlenmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Gelirler hesabına alınması gereken tahsilatın emanetler hesabında izlendiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 333-Emanetler Hesabına ilişkin 262, 263 ile 264’üncü maddelerinde özetle; Emanetler hesabının, emanet olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarların izlenmesi için kullanılacağı; Emanet olarak nakden tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği; banka aracılığı ile yapılan tahsilatta, yükümlülüğe ilişkin bilgilerin yetersiz olması nedeniyle ilgili hesaplara alınamayan tutarların bu hesaba alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedileceği; Emanetler hesabında kayıtlı tutarlardan bütçeye gelir yazılması gerekenlerin bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedileceği; aynı yönetmeliğin 600-Gelirler Hesabına ilişkin 392, 394 ile 395’inci maddelerinde özetle; Gelirler hesabının, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın tahakkuk eden her türlü gelirin izlenmesi için kullanılacağı; Tahsilinde bütçeye gelir kaydedilecek olan kişilerden alacak tutarları bu hesaba alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedileceği; Bütçe geliri olarak tanımlanmayan ancak, belirlenen muhasebe ilkelerine göre gelir kabul edilen ve (1) ile (15) numaralı alt bentlerde sayılmayan tutarların bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedileceği ifade edilmiştir.
İstanbul Gülhane Seririyat Hastanesi, Teşhir, Tanzim ve Çevre Düzenlemesi işine ilişkin 18.02.2021 tarihli tasfiye hakedişinde ceza ve eksik imalatlar dolayısıyla ortaya çıktığı anlaşılan ve 24.08.2021 tarihinde ilgilisinden tahsil edilen 2.790.447,33 TL tutarındaki tahsilatın Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekirken Emanetler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Oysa, söz konusu tahsilatın 600-Gelirler Hesabı ile 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
Kamu İdaresi cevabında, İlgili harcama biriminin gelirler hesabına alınması gerekirken Emanetler hesabında izlenen tahsilat kaydına ilişkin bilgileri Merkez Saymanlık Müdürlüğü’ne 18.05.2022 tarih ve E-68133611651-0000079651 sayılı yazı ile ilettiği, bu yazıya istinaden de Merkez Saymanlık Müdürlüğünce 20.05.2022 tarihinde 3439, 3440, 3441 ve 3442 Defter yevmiye numaralı muhasebe işlem fişleri ile düzeltme kayıtlarının yapıldığı bildirilmiştir.
Söz konusu düzeltme kaydı 2022 yılında yapıldığından, bulgu konusu 2.790.447,33 TL’lik hata 2021 yılı mali tabloları açısından geçerliliğini korumaktadır.