Gelir Tahakkuk ve Tahsilat Rakamları ile Oranlarının Düşük Olması (Sayıştay)

BULGU: Gelir Tahakkuk ve Tahsilat Rakamları ile Oranlarının Düşük Olması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Belediyenin gelirlerine ilişkin tahakkuk – tahsilat rakamları ile oranlarının oldukça düşük seviyelerde gerçekleştiği görülmüştür.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görev ve yetkiler verilmiş, sorumluluklar yüklenmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde ise gelirlerin ve alacakların tahsili işlemlerinin yürütülmesinden muhasebe yetkilisinin görevli olduğu ve sorumlu olduğu ifade edilmiştir. Kanun’un “Gelirlerin toplanması ve sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde de kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının ise Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği ifade edilmiştir.

Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı, ödeme emrinde; borcun asıl ve fer’ilerinin mahiyet ve miktarı, nereye ödeneceği, müddetinde ödenmediği veya mal bildiriminde bulunulmadığı takdirde borcun cebren tahsil edileceği, mal bildiriminde bulunuluncaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis cezası uygulanacağı, mal bildiriminin gerçeğe aykırı surette yapılması durumunda da hapis cezasına hükmedileceği hususlarının bildirileceği hükümleri yer almaktadır.

6183 sayılı Kanun kapsamında olmayan alacakların ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takip ve tahsil edilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; belediyenin 31.12.2024 tarihli mali tablolarındaki vergi, harç ve idari para cezaları tahakkuk ve tahsilat oranları ile 2024 yılı ilan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, harç tahakkuk tutarlarının aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere düşük seviyelerde gerçekleştiği görülmektedir. 31.12.2024 tarihi itibarıyla toplam tahsilatın toplam tahakkuklara oranı %24,63, yılı tahsilatın yılı tahakkuklara oranı ise %52,47 düzeyindedir.

Tablo 12: Gelir Tahakkuk – Tahsilat Tutar ve Oranları

İdare bulgu konusu hususa katılmış olup gelir artırıcı proje ve işlemlerin en kısa sürede gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.

Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye başkanının ve gelirlerin ve alacakların tahsili işlemlerinin yürütülmesinden sorumlu muhasebe yetkilisinin 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek konularındaki görev, yetki ve sorumluluklarını tam olarak yerine getirmeleri gerekmekte olup vadelerinde tahsil edilemeyen gelirlerin tahsili için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun başta olmak üzere ilgili diğer kanunlarda yer alan düzenlemelere uygun şekilde işlem tesis edilmesi gerekmektedir.