|
ÖZET: Gelir tahakkuklarının muhasebe kayıtlarıyla uyumsuzluğu, 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirgin bir şekilde ortaya konmuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin çeşitli birimlerinde tutulan gelir tahakkuk kayıtları ile muhasebe kayıtları arasında tutarsal farklılıklar gözlemlenmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtması ve usulüne uygun belgelerle desteklenmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, gerçekleşmemiş gelir veya giderlerin yanlış bir biçimde gösterilemeyeceği de belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği, belediyelerin gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, hesap verilebilirlik ve saydamlık gibi önemli ilkeleri içermektedir. Yönetmelik, faaliyet hesaplarının tahakkuk eden gelir ve giderlerin izlenmesi için kullanılacağını ve gelirlerin doğru bir şekilde kaydedilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Bu çerçevede, gelir tahakkukları ile mali hizmetler birimi arasındaki tutarsızlıkların ortadan kaldırılması önemlidir. Yapılan incelemeler sonucunda, Gelirler Müdürlüğü’nden alınan ilan ve reklam vergisi ile emlak vergisi tahakkukları ve Yapı Kontrol Müdürlüğü’nden alınan asansör ruhsat ücreti tahakkukları arasında 3.932.430,46 TL’lik bir fark tespit edilmiştir. Bu durum, kamu idaresinin gelir tahakkuk kayıtları ile muhasebe kayıtlarının uyumlu hale getirilmesi gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Gelir Tahakkuklarının, Muhasebe Kayıtlarına Tam ve Doğru Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin çeşitli birimlerinde tutulan gelir tahakkuk kayıtlarındaki tutarlar ile muhasebe kayıtlarındaki tutarların uyumlu olmadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel Kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılması gerektiği ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise gerçekleşmemiş gelir veya giderler gerçekleşmiş gibi ya da gerçekleşenler gerçek tutarından farklı gösterilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde Yönetmelik’in amacının belediyelerin gelir ve gider bütçelerinin hazırlanması, kesin hesabın çıkarılması, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş bütçe ve muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin usul, esas, ilke ve standartların belirlenmesi olduğu belirtilmiştir.
Mezkûr Yönetmelik’in “Faaliyet Hesapları” başlıklı 365’inci maddesinde, faaliyet hesaplarının kurumun faaliyet dönemine ilişkin olarak tahakkuk eden her türlü gelir ve giderlerinin ekonomik sınıflandırmaya uygun olarak izlenmesi ve faaliyet sonuçlarının üretilmesi için kullanılacağı; 600 Gelirler Hesabı’nın işleyişinin anlatıldığı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında ise tahakkuk bölümünden verilen tahakkuk bordrolarının toplamından gelir yazılması gereken tutarların bu hesaba alacak, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Belirtilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; gelirler, Kamu İdaresinin gelirini takip eden birim tarafından belge ya da kayıtlara dayanılarak tahakkuk ettirilmeli ve bu tutarların tahsilini takibi mali hizmetler birimi tarafından yapılmalıdır. Dolayısıyla, gelirleri tahakkuk eden birimler ile mali hizmetler biriminin kayıtları arasında bir tutarsızlık söz konusu olmamalıdır.
Yapılan inceleme neticesinde, Gelirler Müdürlüğünden alınan ilan ve reklam vergisi ve emlak vergisi (bina, arsa ve arazi vergileri) tahakkukları ve Yapı Kontrol Müdürlüğünden alınan asansör ruhsat ücreti tahakkukları ile faaliyet sonuçları tablosunda yer alan tutarların 3.932.430,46 TL farklı olduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin gelir tahakkuk kayıtlarındaki tutarlar ile muhasebe kayıtlarındaki tutarların birbiri ile uyumunun sağlanması gerekmektedir.