|
ÖZET: Gelir ve giderlerin dönemsellik ilkesine uygun olarak muhasebeleştirilmemesi, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. İncelemeler, peşin tahsil edilen ve ödenen kira bedellerinin dönem ayırıcı hesaplara kaydedilmediğini göstermektedir. 27 Mayıs 2016 tarihli Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 42. maddesi, kurumların muhasebe işlemlerinin belirli ilkeler ve standartlar çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Dönemsellik kavramı, kamu idarelerinin faaliyet sonuçlarının dönemler arası bağımsız olarak belirlenmesini ifade etmektedir.
Yönetmelikte belirtilen 180 ve 280 numaralı hesaplar, peşin ödenmiş giderlerin ve gelecek yıllara ait giderlerin izlenmesi için kullanılmalıdır. Ayrıca, 380 ve 480 numaralı hesaplar, peşin tahsil edilen gelirlerin ve gelecek yıllara ait gelirlerin kaydını sağlamaktadır. Ancak yapılan denetimde, bu hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir. Belediye, tespit edilen eksiklikler doğrultusunda gerekli düzeltmelerin 2025 yılı itibarıyla yapılacağına dair bilgi vermiştir. Sonuç olarak, peşin tahsil edilen ve ödenen kira bedellerinin, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak dönem ayırıcı hesaplarda izlenmesi gerekmektedir. Bu durum, muhasebe işlemlerinin doğruluğu ve şeffaflığı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gelir ve Giderlerin Dönemsellik İlkesine Göre Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Peşin tahsil edilen ve ödenen kira bedellerinin dönem ayırıcı hesaplara kaydedilmediği görülmüştür.
27.05.2016 tarihli ve 29724 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel muhasebe kavramları ve ilkeleri ile genel yönetim muhasebe standartları, kuralları ve uygulanması” başlıklı 42’nci maddesinde kurumların muhasebesinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ikinci bölümünde belirlenen ve muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan temel muhasebe kavramları ile faaliyet sonuçları, bütçe uygulama sonuçları, nazım hesaplara ilişkin ilkeler ve varlıklar, yabancı kaynaklar ve öz kaynaklar ilkelerinden oluşan bilanço ilkeleri ile üçüncü bölümünde belirlenen muhasebe standartları, kurallar ve uygulamalara ilişkin hükümler çerçevesinde yürütüleceği hüküm altına alınmıştır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlardan “dönemsellik”, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin sonuçların diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanması olarak açıklanmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin,
180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 144’üncü maddesinde, 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabının içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalanların izlenmesi için,
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 217’nci maddesinde, 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabının dönem içinde ödenen ancak, gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan giderlerin izlenmesi için,
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 286’ncı maddesinde, 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabının, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak gelecek aylara ait olan peşin tahsil edilmiş gelirlerin izlenmesi için,
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 335’inci maddesinde, 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabının, dönem içinde tahsil edilen ancak gelecek yılların faaliyet hesaplarına dâhil edilecek olan gelirlerin izlenmesi için,
kullanılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, peşin ödenen ve peşin tahsil edilen kira bedellerinin bulunduğu ancak yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri gereği dönem ayırıcı hesapların kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Belediye tarafından gönderilen cevapta, bulguda yer alan tespitler doğrultusunda gerekli işlemlerin 2025 yılı itibarıyla yapılmaya başlandığı bildirilmiştir.
Sonuç olarak, peşin tahsil edilen ve ödenen kira bedellerinin muhasebenin dönemsellik ilkesi gereği Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ndeki düzenlemelere göre muhasebe kayıtlarında dönem ayırıcı hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.