Enflasyon, gelir vergisinde hem ticari kazanç bilançosunu hem de değer artış kazancının hesabını etkileyebilir. Enflasyon düzeltmesi ile maliyet endekslemesi birbirinden farklı mekanizmalardır.
Değer artış kazancında endeksleme
Mal veya hakkın elden çıkarılmasında maliyet bedeli, elden çıkarılan ay hariç olmak üzere Yİ-ÜFE artışına göre artırılabilir. Endeksleme için Kanunda aranan asgari artış oranının sağlanması gerekir.
Amaç
Endeksleme, satın alma gücü kaybından kaynaklanan nominal değer artışının vergiye tabi kazanç gibi görünmesini azaltır. Satış bedelinden endekslenmiş maliyet düşülerek reel kazanca yaklaşılır.
Ticari kazançta enflasyon düzeltmesi
Bilanço esasına tabi mükelleflerde VUK’un enflasyon düzeltmesi hükümleri, parasal olmayan kıymetlerin düzeltilmesini ve düzeltme farklarının kazanca etkisini düzenler. Geçici vergi ve yıllık dönem uygulaması mevzuat değişiklikleriyle farklılaştırılabilir.
İki sistem karıştırılmamalı
Gerçek kişinin özel malvarlığındaki taşınmaz satışında GVK maliyet endekslemesi; bilanço esasındaki ticari işletmede ise VUK enflasyon düzeltmesi gündeme gelir.