Gelir vergisi stopajı, verginin gelir sahibinden tahsil edilmesi yerine ödemeyi yapan kişi veya kurum tarafından kaynakta kesilerek vergi dairesine ödenmesidir. GVK 94 başta olmak üzere çeşitli maddelerde ücret, serbest meslek, kira, zirai ürün ve diğer ödemeler için tevkifat öngörülmüştür.
Vergi sorumlusu
Kamu idareleri, şirketler, ticaret ve serbest meslek erbabı ile Kanunda sayılan diğer kişiler yaptıkları belirli ödemeler üzerinden kesinti yapar. Stopaj, gelir sahibinin vergisidir; ödeme yapan kişi vergi sorumlusu olarak beyan ve ödeme görevini üstlenir.
Brütleştirme
Sözleşmede alıcıya net tutar ödenmesi kararlaştırılmışsa, stopaj matrahı çoğu durumda net tutarın brütleştirilmesiyle bulunur. ‘Vergiler alıcıya ait’ veya ‘net ödeme’ hükümleri dikkatle incelenmelidir.
Serbest meslek ve kira
GVK 94 kapsamındaki serbest meslek ödemeleri ve işyeri kira ödemeleri, ödeme yapanın statüsüne göre tevkifata tabi olabilir. Konut kiralarında bireysel kiracının stopaj sorumluluğu kural olarak yoktur.
Ücret
İşverenler ücret üzerinden tarifeye göre gelir vergisi keser. Asgari ücret istisnası hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Nihai vergi mi mahsup mu?
Stopaj bazı gelirlerde nihai vergi, bazı gelirlerde yıllık vergiye mahsuben peşin ödeme niteliğindedir. Gelir türü belirlenmeden ‘stopaj yapıldı, beyanname yok’ sonucu çıkarılmamalıdır.
Yurt dışı ödemeler
Dar mükelleflere yapılan serbest meslek, gayrimaddi hak, faiz veya benzeri ödemelerde iç hukuk stopajı ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması birlikte uygulanır.