ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mali tablolarında yer alan Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubu ile gelir birimindeki kayıtlı tahakkuk tutarları arasında uyumsuzluk tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 87. maddesine göre, tahakkuk bordroları veya fişleri düzenlenerek muhasebe birimine iletilmesi gereken gelirlerden alacak tahakkukları, muhasebe işlem fişleriyle ilgili hesaplara kaydedilmelidir. Ancak yapılan incelemelerde, 31.12.2022 itibarıyla tahakkuk servisinde kayıtlı alacak tutarları ile muhasebe kayıtlarındaki tutarların birbirinden farklı olduğu görülmüştür.

Denetim sonucunda, 31.12.2022 tarihi itibarıyla gelir tahakkuklarının 18.996.149,50 TL olarak belirlenmesine rağmen, gelir biriminden alınan raporda alacak tutarının 103.050.620,50 TL olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, Kamu İdaresi’nin muhasebe kayıtları ile tahakkuk-tahsilât servisi kayıtları arasında ciddi bir uyumsuzluk olduğunu göstermektedir. Kamu İdaresi, bu bulgulara itiraz etmesine rağmen, mevcut uyumsuzlukla ilgili somut bir veri sunamamıştır.

Sonuç olarak, 31.12.2022 itibarıyla bilançoda Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubu’nda toplam 84.054.471,00 TL eksik tutar kaydedilmiştir. Kamu İdaresi’nin, tahakkuk işlemlerini gelir birimindeki tahakkuklara uygun bir şekilde muhasebeleştirmesi gerekmektedir.

BULGU: Gelirlerden Alacaklar Hesap Gruplarının Gelir Servisindeki Kayıtlı Tahakkuk Tutarları ile Mali Tablolardaki Tahakkuk Tutarlarının Uyumlu Olmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Kamu İdaresi mali tablolarında yer alan Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubu’nda kayıtlı tutar ile gelir biriminin kayıtlarında yer alan gelirlerden alacaklar tutarının birbirinden farklı olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 87’nci maddesine göre; ilgili servislerce tahakkuk bordroları ya da tahakkuk fişleri düzenlenerek muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. İlgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinden alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile nakden alınacak hâsılat ve kâr payları tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilir. Tahakkuk servislerince günlük olarak düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen tahakkuk bordrolarının iki nüsha düzenlenip birinci nüshasının muhasebe servisinde, ikinci nüshasının ilgili tahakkuk servisinde saklanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, 31.12.2022 tarihi itibari ile 2023 yılına devreden gelir tahakkukları 18.996.149,50 TL olmasına karşın Kamu İdaresinin gelirler biriminden alınan raporda alacak tutarlarının 103.050.620,50 TL olduğu tespit edilmiştir. Başka bir deyişle, tahakkuk servisinde kayıtlı bulunan Kamu İdaresi alacakları ile muhasebe kayıtlarında yer alan Kamu İdaresi alacakları birbiriyle uyumluluk arz etmemektedir. Mevzuata uygun işleyen bir muhasebe sisteminde, muhasebe kayıtları ile tahakkuk-tahsilât servisi kayıtlarının birebir uyumlu olması gerekmektedir. Ancak Kamu İdaresi muhasebe kayıtları ile tahakkuk-tahsilât servisi kayıtlarındaki tutarlarda farklılıklar mevcuttur.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, Kamu İdaresi tarafından bulguda bahsi geçen miktar düzeyinde uyumsuzluk bulunmadığı ifade edilerek bulguya katılmadıkları belirtilse de bahsedilen mevcut uyumsuzlukla ilgili tarafımıza herhangi bir miktar sunamamışlardır. Ayrıca İdareden alınan belgelere bakıldığında verilerin ne miktarda farklılık gösterdiği açıkça anlaşılmaktadır.
Belirtilen uyumsuzluk nedeniyle, 31.12.2022 tarihi itibariyle bilançoda 12 Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubu ile 22 Gelirlerden Alacaklar Hesap Grubu toplam 84.054.471,00 TL eksik tutarla yer almıştır. Kamu İdaresinin tahakkuk işlemlerini, gelir biriminde gerçekleşen tahakkuklara uygun olarak muhasebeleştirmesi gerekmektedir.