| ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Gelirlerden Alacaklar ve Gelirlerden Takipli Alacaklar hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuat hükümlerine aykırı olarak, tahakkuk eden alacakların kaydedilmesi gereken hesaplarda hatalı işlemler yapılmış, bu durum sonucunda çeşitli tutarların kayıtlardan silinmesi ve muhasebe hesaplarında tutarsızlıklar oluşmuştur. |
BULGU: Gelirlerden Alacaklar ile Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesaplarının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdarenin geçmiş yıllardan devreden 120 Gelirlerden Alacaklar ile 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesaplarındaki tutarların gerçek durumu yansıtmadığı görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin “Hesabın Niteliği” başlıklı 51’inci maddesinde; bu hesabın, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarının ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın İşleyişi” başlıklı 53’üncü maddesinde ise tahakkuk eden gelirlerin bu hesaba borç, kayıtlı tutarlardan nakden veya mahsuben yapılan tahsilatların ise alacak kaydedileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı yönetmeliğin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 54’üncü maddesinde; bu hesabın, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı, “Hesabın İşleyişi” başlıklı 56’ncı maddesinde ise takibe alınan alacakların bu hesaba borç, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı, 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere ilgili birimlerce tahakkuk işlemi bildirildiğinde 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç kaydının yapılması, tahsilatı gerçekleşen tutarların ise alacak kaydı yapılması gerekmektedir. Takibe alınan alacakların ise 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydının yapılması gerekmektedir.
İdarenin muhasebe kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde, dönem başı açılış bilançosunda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında 3.460.349,89 TL, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında ise 2.328.345,50 TL bulunduğu anlaşılmaktadır.
120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan 303.207,08 TL’sinin vadesi geçip ödenmeyen alacaklardan oluştuğu ve bu alacakların 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılmadığı; 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına kayıtlı 2.328,345,50 TL’nin ise Hukuk Müşavirliğinde bulunan takipteki dosyalardaki toplam alacak miktarı olduğu ve bu hesaba 2020 yılında kaydedildiği anlaşılmıştır. Daha sonra bu kayıtların fiili durumla uyuşmadığı anlaşıldığından bu durumu düzeltmek için 2022 Eylül ayında, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına kayıtlı 2.328.345,50 TL’yi 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına aktarılmış daha sonra bu tutar 630 Giderler Hesabı ile kayıtlardan çıkarılmıştır.
Aynı şekilde, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı 6.950.337,37 TL de 600 Gelirler Hesabından düşülerek kapatılmıştır. Daha sonra idarenin kendi otomasyon programında kayıtlı olan faaliyet alacakları tutarının 6.757.472,16 TL olduğu tespit edilmiş ve bu tutar 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına kayıt edilmiştir.
Dönem içinde yapılan bu işlemler sonucunda, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında kayıtlı 2.328.345,50 TL’nin ve 120 Gelirden Alacaklar Hesabında kayıtlı 192.865,21 TL’nin kayıtlardan silindiği tespit edilmiştir. Bu durum 630 Giderler Hesabının 2.328.345,50 TL fazla, 600 Gelirler Hesabının ise 192.865,21 TL eksik gözükmesine yol açmıştır.