ÖZET: Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenen tutarların gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, bir ilçe belediyesinin bilançosu incelendiğinde, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında yer alan tutarların herhangi bir takip işlemi yapılmadan 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 89. maddesi, bu hesabın yalnızca tahakkuk ettirilen alacakların takibe alınması ve ilgili tahsilatların izlenmesi amacıyla kullanılacağını belirtmektedir.

Denetim bulgularına göre, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabındaki bakiyelerin yıl sonunda 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılması, takip işlemlerinin başlatılmadığı durumlarda gerçekleşmiştir. Yönetmelik gereği, takip işlemlerinin ilgili servislerce muhasebe birimine bildirilmesi zorunludur. Ancak yapılan incelemelerde, bu işlemlerin yerine getirilmediği ve takip işlemi başlatılmayan alacakların yanlış bir şekilde takipli alacaklar hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, bu durum, belediyenin alacakları ile muhasebe kayıtlarının tutarlılığını ve doğruluğunu olumsuz etkilemekte ve 2024 yılı bilançosunda hatalara yol açmaktadır. İdare, bu sorunların çözülmesi için gerekli çalışmaları yapacağını belirtmiştir.

BULGU: Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında İzlenen Tutarların Gerçek Durumu Yansıtmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi

Belediyenin bilançosu izlendiğinde 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında yer alan tutarların herhangi bir takibat işlemi başlatılmadan 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı görülmüştür.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 89’uncu maddesinde, 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacaklarından takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aynı Yönetmelik’in “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 90’ıncı maddesinde ise; ilgili servislerce muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış alacakların, düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile gelirlerden takipli alacaklar hesabına borç, ilgisine göre gelirlerden alacaklar hesabı veya gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına alacak kaydedilerek takip kayıtlarının yapılacağı; ayrıca söz konusu takibe alma işlemlerinin ilgili servislerce gün sonuna kadar muhasebeye bildirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, tahakkuk etmiş bir alacağın 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılabilmesi için söz konusu alacağa ilişkin ilgili servislerce takip işlemlerinin başlatılması gerekmektedir.

Yapılan incelemede; dönem sonunda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabında yer alan bakiyelerin 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı, sonraki dönemlerde de elde edilen tahsilatların bu hesaptan düşüldüğü görülmüştür.

Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; Belediyenin alacakları ile muhasebe kayıtlarının tutarlı ve gerçeği yansıtacak şekilde olması için çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.

Sonuç itibarıyla, takip işlemi başlatılmayan alacakların 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarılması faaliyet alacakları hakkında doğru ve güvenilir bilgi sunulmasını engellediğinden, 2024 yılı Bilançosunda 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı ve 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı itibarıyla hataya neden olunmuştur.