|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nda kayıtlı alacakların tahsil edilememesi dikkat çekmektedir. 2023 yılından devreden 540.244,02 TL’lik alacak ile 2024 yılı tahakkukları arasında yer alan 685.047,95 TL’nin tamamı 2025 yılına devredilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, tahsil edilemeyen alacakların ilgili hesaplara doğru bir şekilde kaydedilmesi gerekmektedir.
İncelemeler, 2023 yılında 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nın borç bakiyesinin tamamının 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’na devredildiğini göstermektedir. Ancak, 2024 yılı itibarıyla tahsil edilemeyen alacakların doğru bir şekilde muhasebeleştirilmediği tespit edilmiştir. 2024 yılında, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nın 685.047,95 TL’lik bakiyesi ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı’nın 540.244,02 TL’lik kısmı, mevzuata aykırı bir şekilde kaydedilmiştir. Sonuç olarak, belediyenin muhasebe işlemlerinde mevzuat hükümlerine uygun olmayan uygulamalar tespit edilmiştir. Bu durum, mali tabloların gerçeği yansıtmadığını göstermektedir. İlgili alacakların tahsil edilebilmesi için gerekli düzeltmelerin yapılması ve hatalı verilerin güncellenmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında Kayıtlı Belediye Alacaklarının Tahsil Edilememesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 2023 yılından devreden bakiyesinin 2024 yılında da tahsil edilemeyen 540.244,02 TL’lik kısmı ile 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının 2024 yılı tahakkukları olup tahsilatı yapılamayan 685.047,95 TL’nin tamamının 2025 yılına devrettiği görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin 86-88 arasındaki maddeleri ile 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin 89-91 arasındaki maddeleri uyarınca, ilgili servislerden yıl içerisinde takibat servisine devredilen gelirlerden alacaklar tutarının 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak, 121 – Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarların, mali yıl sonunda takibat servisine devredilerek bu hesaba alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilmesi gerekmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde;
“Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.
Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur…” denilmekte,
“Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ise idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak hususlar arasında sayılmaktadır.
Yapılan incelemede;
İdare tarafından 2023 yılında 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının borç bakiyesi olan 415.590,17 TL’nin tamamının dönem sonunda 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına devredilerek takibe alındığı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının ise 2023 yılına ait 385.935,24 TL mevcut borç bakiyesi ile birlikte 2024 yılına toplam 801.525,41 TL olarak devrettiği,
2024 yılında kayıtlı tutarlardan mali yıl sonuna kadar tahsili gerekenlerden tahsil edilemeyen tutarların, mali yıl sonunda takibat servisine devredilerek bu hesaba alacak, 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilmesi gerektiği halde 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının 685.047,95 TL mevcut bakiyesinin tamamının 2025 yılına devrettiği,
121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 2023 yılından devreden 801.525,41 TL bakiyesinin 2024 yılında da tahsil edilemeyen 540.244,02 TL’lik kısmının 2025 yılına devrettiği,
2024 yılında 1 numaralı yevmiye ile 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 2023 yılından devreden 801.525,41 TL’nin kaydının yapıldığı ancak 31.01.2024 tarih 111 numaralı yevmiye ile 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının 2023 yılında takibe alınan 415.590,17 TL bakiyesinin tamamı takibe alınmamış gibi ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 2023 yılından devreden 801.525,41 TL tutarı da dahil -sanki 12-Faaliyet Alacakları Hesap Grubunun toplam bakiyesi gibi işlem yapılarak- toplam tutarı olan 1.217.115,58 TL’nin bazı ayrıntı kodlarında farklılıkları olmak üzere tekrar 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile 600- Gelirler Hesabına tahakkuk kayıtlarının yapıldığı,
Bu durumda da 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının 685.047,95 TL ile 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının 540.244,02 TL olmak üzere 12-Faaliyet Alacakları Hesap Grubu 2025 yılına devreden tutarının 1.225.291,97 TL olduğu, dolayısıyla 2024 yılında 111 numaralı yevmiye ile yapılan ilgili mevzuata uygun olmayan fazla tahakkuk kaydı tutarı olan 1.217.115,58 TL’nin 8.176,39 TL farkla olduğu gibi 2025 yılına aktarıldığı,
12-Faaliyet Alacakları Hesap Grubunun mali tablolarda 2024 yılına devreden tutarı 801.525,41 TL iken 2025 yılına devreden tutarının ilgili mevzuata uygun olmayan fazla tahakkuk kayıtlarıyla 423.766,56 TL (415.590,17 TL + 8.176,39 TL) fazlasıyla 1.225.291,97 TL olarak gerçekleştiği,
Böylece İdare tarafından 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı ve 600-Gelirler Hesabının muhasebeleştirilmesinde mevzuat hükümlerine uygun olmayan uygulamaların olduğu,
Tespit edilmiştir.
Bu itibarla ilgili mevzuat hükümlerine göre hatalı veriler ürettikleri için 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile 600-Gelirler Hesabı ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı mali tablolarda gerçeği yansıtmamakta olup 2025 yılına devreden 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının 685.047,95 TL tutarı ile 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında kayıtlı olan 540.244,02 TL hakkında gerekli güncelleme, hatadan arındırma çalışmaları yapılması ve takipte olan alacakların tahsil edilebilmesi imkânı bulunmayanların tespit edilerek, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde muhasebeleştirilmek suretiyle düzeltilmesi gerekmektedir.