|
ÖZET: Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının doğru bir şekilde kullanılmaması, 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, tahsil edilemeyen alacaklar nedeniyle icra daireleri tarafından takip edilen alacakları 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında kaydetmemiştir. Bunun yerine, henüz icra takibi başlatılmamış olan alacaklar bu hesapta izlenmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu hesabın vergi gelirleri ve diğer gelirlerden doğan alacakların takibine yönelik kullanılmasını öngörmektedir.
Yapılan incelemeler neticesinde, 31 Aralık 2021 itibarıyla 1.970.831,25 TL tutarında takipli alacak bulunmasına rağmen, bilançoda 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabında yalnızca 779.103,99 TL vadesi geçmiş alacak yer almaktadır. Bu durum, ilgili alacakların doğru hesaplarda izlenmemesi nedeniyle toplamda 2.749.935,24 TL’lik bir hata yaratmıştır. Kamu idaresi, hatalı kayıtların 2022 yılı içinde düzeltildiğini belirtmiş, ancak tahsil edilemeyen alacakların hala 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, üniversitenin takipli alacaklarının muhasebe sistemi üzerinden etkin bir şekilde izlenebilmesi için 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının doğru bir biçimde kullanılması gerekmektedir. Bu durum, gelecekte benzer hataların önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının Usulüne Uygun Kullanılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite tarafından tahsili sağlanamadığı için icra dairelerince takibi yapılan alacakların 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği, söz konusu hesapta hatalı olarak henüz icra takibinin başlatılmadığı diğer alacakların izlendiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına dair “Hesabın niteliği” başlıklı 54’üncü maddesine göre; Gelirlerden takipli alacaklar hesabı; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılır.
Aynı Yönetmelik’in “Hesabın işleyişi” başlıklı 56’ıncı maddesinde ise: Takibe alınan alacakların bu hesaba borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı, 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği ve gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Yönetmelikte belirtildiği üzere 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için kullanılmaktadır.
Yapılan incelemeler neticesinde, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Hukuk Müşavirliğince hazırlanan tahsili sağlanamadığı için takibe alınan alacaklar listesine göre 31.12.2021 tarihi itibarıyla 1.970.831,25 TL tutarında takipli alacak bulunmasına rağmen bilançoda 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar hesabında henüz icra takibine başlanmamış fakat vadesi geçmiş toplam 779.103,99 TL alacak bulunmaktadır.
121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında bulunan 779.103,99 TL için henüz herhangi bir icra takibi yapılmadığı için bu tutarın ilgili alacak hesaplarında takip edilmesi, Hukuk Müşavirliğinin takibe alınan alacaklar listesinde yer alan 1.970.831,25 TL’nin ise 121- Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan 1.970.831,25 TL’nin 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmemesi ve henüz icra takibine başlanmamış 779.103,99 TL’nin 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmesi bilançoda toplam 2.749.935,24 TL hataya sebebiyet vermiştir.
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilerek 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında hatalı olarak izlenen alacakların düzeltme kayıtlarının 2022 yılı içerisinde yapıldığı fakat Hukuk Müşavirliğince tahsili sağlanamadığı için takibe alınan alacakların ise henüz 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında izlenmediği ifade edilmiştir.
Ancak yapılan düzeltme işlemlerinin 2022 yılında olması nedeniyle söz konusu hatalı uygulamaların 2021 yılı mali tablolarına etkisi devam etmekte olup Üniversitenin takipli alacaklarının takibinin muhasebe sistemi üzerinden de yapılabilmesinin sağlanması için bu hesabın doğru bir şekilde kullanılmaya başlanmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.