|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin bazı gelirleri için tahsilat/tahakkuk oranlarının beklenenin altında olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanına gelir ve alacakların takibi ve tahsil edilmesi konusunda sorumluluk yüklemektedir. Ayrıca, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, mali hizmetler birimi ve muhasebe yetkilisinin bu süreçlerdeki görevlerini net bir şekilde tanımlamaktadır.
Denetim sonuçlarına göre, belirli gelir kalemlerinin tahsilat oranları düşük kalmıştır. Örneğin, çevre temizlik vergisi, arazi vergisi ve bina vergisi gibi kalemlerde tahsilat oranları %36 ile %54 arasında değişmektedir. Bu durum, belediyenin mali kaynak yaratma kapasitesini olumsuz etkilemektedir. Ayrıca, yüksek tahsilat oranına sahip kalemlerin, gelirlerin doğduğu anda tahakkuk ettirilmemesi nedeniyle etkisiz kaldığı gözlemlenmiştir. İdare, bu bulgular ışığında, gelecekte gelirlerin tahsilat süreçlerine daha fazla özen göstereceğini belirtmiştir. Kamu kaynaklarının etkin bir şekilde elde edilmesi için, yetkili kişilerin mevzuat hükümlerine uygun hareket etmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, gelirlerin takibi ve tahsili konusundaki sorumlulukların yerine getirilmesi, belediyenin mali sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
BULGU: Gelirlerin Tahsilat/Tahakkuk Oranlarının Düşük Olması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin bazı gelirleri için tahsilat/tahakkuk oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesi belediye başkanına, belediye teşkilatının en üst amiri olarak belediye teşkilatını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek görevlerini vermiş ve sorumluluk yüklemiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60 ve 61’inci maddelerinde; idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görev ve sorumluluğunun mali hizmetler birimi ve muhasebe yetkilisinde olduğu belirtilmiş; aynı Kanun’un 38’inci maddesinde ise, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
İdarenin tabloda gösterildiği üzere, bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranları düşük kalmıştır. İdarenin kendine verilen görevleri daha etkin yerine getirebilmek için alacaklarının tahsil edilerek kaynak yaratılması önem taşımaktadır.
Tablo 10: Tahsilat/Tahakkuk Oranı Düşük Gelir Kalemleri
| Gelir Türü | 2023 Yılından Devreden Alacak (TL) |
2024 Yılı Tahakkuku (TL) | Toplam Tahakkuk (TL) |
2024 Yılı Net Tahsilat (TL) |
Tahsilat Tahakkuk Oranı (%) |
| İşyeri ve Diğer Şekillerde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi | 6.413,30 | 6.800,00 | 13.213,30 | 4.795,00 | 36,29 |
| Arazi vergisi | 7.935,08 | 7.660,94 | 15.596,02 | 5.704,80 | 36,58 |
| Bina vergisi | 1.457,93 | 3.188,40 | 4.646,33 | 2.163,12 | 46,56 |
| İlan ve Reklam Vergisi | 2.142,80 | 3.690,00 | 5.832,80 | 3.190,00 | 54,69 |
| Su Hizmetlerine İlişkin Gelirler | 356.992,16 | 1.173.954,25 | 1.530.946,41 | 940.354,44 | 61,42 |
Yukarıda yer alan tahsilat/tahakkuk oranı düşük olarak gözüken kalemlere ek olarak Belediyenin tahsilat/tahakkuk oranı yüksek olan kalemlerin sebebi de gelirlerin doğdukları anda tahakkuk ettirilmeyerek tahsilat aşamasında ilgili kalemlere yönelik muhasebe kaydı yapılmasından olduğu görülmektedir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa bundan sonraki süreçte dikkat edilerek tavsiyelere uyulacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla tahsilat oranlarının azami düzeyde gerçekleşmesini teminen kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların gelirlerin takibi ve tahsili hususunda yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket etmesi gerekmektedir.