|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları çerçevesinde, Şahinbey Belediyesi’nin geliştirme alanı olmayan bölgelerde inşa edilecek binalardan teknik altyapı bedeli talep ettiği tespit edilmiştir. İncelemeler, imar planı ve mevcut yol inşası durumuna bakılmaksızın, belediyenin tasarrufundaki yollara cephesi olan imarlı alanlarda yeni binalar için “Altyapı harcamalarına katılma payı” adı altında ücret alındığını göstermektedir. 3194 sayılı İmar Kanunu’nda yapı ruhsatı alma koşulları detaylı bir şekilde belirlenmişken, teknik altyapı bedelinin tahsil edilmesine dair bir düzenleme bulunmamaktadır.
İmar Kanunu’nun 23. maddesi, yapı ruhsatı için gerekli olan teknik altyapının tamamlanmış olmasını şart koşarken, bu durum geliştirme alanlarıyla sınırlıdır. Dolayısıyla, mevcut teknik altyapı bulunmayan yerlerde yapı izni verilmesi için belirli şartların sağlanması gerekmektedir. Ancak, mevcut uygulama, bu mevzuat hükümlerine aykırı olarak, geliştirme alanı olup olmadığına bakılmaksızın tüm alanlardan teknik altyapı bedeli tahsil edilmesini içermektedir. Kamu İdaresi, denetim raporunda belirtilen bulgulara ilişkin gereken önlemlerin alınacağını ifade etmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, teknik altyapı bedellerinin yalnızca İmar Kanunu’nda belirtilen geliştirme alanları için talep edilmesi ve yeni yollar için 2464 sayılı Belediye Kanunu’ndaki katılma payı hükümlerinin uygulanması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, hukuki çerçevede gelir toplama işlemlerinin uygunluğunu sağlamak açısından önem taşımaktadır. |
BULGU: Geliştirme Alanı Vasfı Taşımayan Bölgelerde Yapılan Binalardan Teknik Altyapı Bedeli Alınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin gelir hesapları ve inşaat ruhsatları üzerinde yapılan incelemelerde; geliştirme alanı olup olmadığına, hali hazırda yeni bir yol inşası yapılıp yapılmadığı dikkate alınmadan Şahinbey Belediyesi tasarrufundaki yollara cephesi olan imarlı yerlerde yapılacak yeni binalardan Meclis Kararı ile belirlenen hesaplamaya göre teknik altyapı bedeli olarak “Altyapı harcamalarına katılma payı” tahsil edildiği görülmüştür.
3194 sayılı İmar Kanunu’nda yapı ruhsatı konusunda açıklamalara yer verilmiş, Kanun’un 21 ve 22’nci maddelerinde yapı ruhsatı ve ruhsat alma şartları ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Söz konusu maddelerde yapı ruhsatı almak isteyen ilgililerden teknik alt yapı bedelinin tahsil edileceğine ilişkin herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Bir sonraki madde olan “Geliştirme alanlarında yapı ruhsatı” başlıklı 23’ncü maddesinde ise özel ve istisnai bir düzenleme yapılmış ve iskân hudutları içinde olup da “imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda yapı izni verilebilmesi” için gereken şartlar detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Söz konusu maddede, mezkûr sahalarda yapı izni verilebilmesi için ilgili sahanın yol, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması zorunlu tutulmuştur. Teknik alt yapısı henüz tamamlanmamış olan yerlerde ise; ancak belli şartlar dâhilinde yapı izni verilebileceği belirtilmiş, bu kapsamda ya ilgili idarenin izni ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak teknik alt yapının ilgili kişilerce yaptırılması ya da parselleri hizasına rastlayan ve hissesine düşen teknik alt yapı bedelinin İdareye ödenmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Görüldüğü üzere İmar Kanunu’nun 23’ncü maddesinde yapı ruhsatı alınırken yol ve kanalizasyon yapımı için “Teknik Altyapı Bedeli” alınması öngörülmüş ancak bu bedel “Geliştirme Alanları” ve “Bu alanlarda hali hazırda yol ve kanalizasyon tesisi bulunmayan yerler” ile sınırlandırılmış, teknik alt yapısı tamamlanmış yerleşik alanlar kapsam içerisinde zikredilmemiştir. Dolayısıyla geliştirme alanı olup olmadığına, söz konusu alanda hali hazırda teknik alt yapı bulunup bulunmadığına bakılmaksızın belediyenin sorumluluğunda bulunan tüm alanlarda inşa edilecek yeni yapılardan İmar Kanunu’na göre teknik alt yapı bedeli alınması yer verilen mevzuat hükmüne aykırıdır. Söz konusu bedelin Belediye Meclis Kararları uyarınca hesaplanıp tahsil ediliyor olması da işlemi hukuka uygun hale getirmek için yeterli değildir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu gereğince ancak kanunlarda izin verilen durumlarda gelir toplanabilir. Kanuni dayanağı olmadan veya kanunlarda belirtilen sınırların aşılarak gelir toplanması mali mevzuata aykırıdır.
Kamu İdaresi tarafından yeni bir yol açılması, mevcut bir yol tamir edilmesi veya genişletilmesi durumunda söz konusu masrafların ilgililerden nasıl tahsil edileceği 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Harcamalara katılma payları” başlıklı üçüncü kısmında detaylı bir şekilde düzenlenmiştir. Mezkûr Kanun’un “Yol harcamalarına katılma payı” başlıklı 86’ncı maddesinde bu konuya ilişkin açıklamalar yapılmış, yeni yol açılması, mevcut yolun genişletilmesi, mevcut yola asfalt yapılması durumunda söz konusu katılma payının alınacağı hususu ayrı ayrı zikredilmiştir. Kanun koyucu, hizmet götürüldüğü esnada bu hizmetten yararlanacak veya gayrimenkullerinin değerinde artış olacak mülk sahiplerince söz konusu maliyetlere katlanılmasını öngörmüş ve kanun sistematiğini de bu esas üzerine bina etmiştir. Nitekim Danıştay tarafından verilen birçok kararda da bu husus vurgulanmış ve yol çalışmasının tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra tahakkuk kayıtlarının yapılacağı, söz konusu tarih geçtikten sonra taşınmaz mülkiyetini alan şahsa yapılan tahakkukun hukuka uygun olmadığı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İdare tasarrufunda olan yollara cephesi bulunan yerler için bina inşaat ruhsatı alacak yapı sahiplerinden bölgenin geliştirme alanı olup olmadığına, hali hazırda yeni bir yol inşası yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın teknik altyapı bedeli olarak “Altyapı harcamalarına katılım payı” alındığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, denetim raporunda yer alan bulgular ile ilgili olarak gereken hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından İmar Kanunu’nun 23’üncü maddesi uyarınca alınacak teknik alt yapı bedellerinin sadece maddede açıkça belirtilen “Geliştirme alanları” ve “bu alanlarda teknik alt yapısı olmayıp yapı ruhsatı alınmak istenen yerler” ile sınırlı tutulması, İdare tarafından uygulanan program dâhilinde yeni yapılan yollar için 2464 sayılı Belediye Kanunu’nda yer alan katılma payı hükümlerinin tatbik edilmesi gerekmektedir.