|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından açılış izni alınmadan faaliyet gösteren özel beden eğitimi ve spor tesislerinin varlığını ortaya koymuştur. 15 Ekim 1999 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği, bu tesislerin kurulumu ve işletilmesi için gerekli usul ve esasları belirlemektedir. Yönetmelik, tesislerin sağlık, güvenlik ve yangın gibi kriterlere uygunluğunun belgelendirilmesini zorunlu kılmakta ve açılış izni için bir komisyon aracılığıyla yerinde denetim yapılmasını öngörmektedir.
Denetimler sonucunda, ilçe belediyelerinden ruhsat alarak faaliyet gösteren tesisler ile İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nden izin alan tesisler arasında önemli farklılıklar tespit edilmiştir. Açılış izni almadan faaliyet gösteren tesislerin, yıllık kontrol ve vize mekanizmasının dışında kalması, bu tesislerin mevzuata uygunluğunun denetlenememesi riskini doğurmaktadır. Ayrıca, izinsiz açılan tesislerin sağlık ve güvenlik açısından halkı tehlikeye atması ve tescil ücretlerinin tahsil edilememesi, gelir kaybına yol açmaktadır. Bu bağlamda, ilçe müdürlüklerinin, belediyeler ve Gelir İdaresi Başkanlığı ile iş birliği yaparak izinsiz tesisleri tespit etmesi ve mevzuata uygun hale getirmesi gerekmektedir. Yönetmelikte, izinsiz faaliyet gösteren tesislere yönelik yaptırımların belirlenmesi gerektiği vurgulanmakta ve kamu idaresinin gerekli düzenlemeleri yapması için çalışmaların başlatılması önerilmektedir. |
BULGU: Gençlik ve Spor İl Müdürlüğünden İzin Alınmadan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisi Açılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İstanbul İl Müdürlüğünden açılış izni almadan faaliyette bulunan özel beden eğitimi ve spor tesislerinin bulunduğu görülmüştür.
Gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile spor kulüpleri tarafından beden eğitimi ve spor tesisleri kurulması ve bu tesislerin işletilmesi ile ilgili usul ve esaslar, 15.10.1999 tarih ve 23847 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Söz konusu Yönetmelik uyarınca sağlık, güvenlik, yangın vb. açılardan gerekli şartların sağlandığının ve hizmet verecek tesisin Yönetmelik’te belirtilen fiziki nitelikleri haiz olduğunun belgelendirilmesi gerekmektedir.
Yönetmelik’te; söz konusu belgelerin il müdürlüğüne verilmesinden sonra tesisin hizmete açılması için bir komisyon vasıtasıyla yerinde tetkik edileceği, tesisin Yönetmelik hükümlerine uygun görülmesi halinde yeterlilik belgesi düzenlenerek valinin onayına sunulacağı belirtilerek açılış şekli ve usulü tarif edilmiştir. Valilik onayını müteakip açılacak tesisin özelliği ve ilin gelişmişlik düzeyi göz önüne alınarak Genel Müdürlükçe tespit edilecek bir tescil ücretinin tesis sahibinden tahsil edileceği de hüküm altına alınmıştır.
Yönetmelik’in “Tesislerin vizesi” başlıklı 13’üncü maddesinde ise, açılış izni alan özel beden eğitimi ve spor tesislerinin faaliyetlerinin Yönetmelik hükümlerine uygunluğunun Yönetmelik’in 12’nci maddesi uyarınca kurulan komisyonca her yıl kontrol edileceği ve uygun olanların il müdürlüğünce yıllık olarak vize edileceği hükmü yer almaktadır.
Görüleceği üzere, özel beden eğitimi ve spor tesislerinin gerek açılış izninin verilmesi esnasında gerekse faaliyetlerinin devam ettiği süre zarfında mevzuata uygun bir şekilde faaliyetlerini sürdürüp sürdürmediğinin kontrolü mevzuatla güvence altına alınmış bulunmaktadır.
İstanbul Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü nezdinde yürütülen denetimlerde; ilçe belediyelerince çalışma ruhsatı verilmiş tesisler ile müdürlük nezdinde açılış izni alarak faaliyet gösteren tesislere ilişkin karşılaştırmalı bir çalışma yapılmış ve bunun neticesinde ilgili belediyelerden izin almak suretiyle faaliyet gösteren işletmeler arasında İl Müdürlüğünden açılış izni almayan tesisler olduğu, açılış izni verilmeden faaliyete başlayan tesislerin, Yönetmelik’in 13’üncü maddesi çerçevesinde yapılacak yıllık kontrol ve vize mekanizmasının dışında kaldığı ve dolayısıyla tesislerin faaliyetlerinin mevzuata uygunluğunun devam edip etmediğinin kontrolünün sağlanamadığı tespit edilmiştir.
Ayrıca, açılış izni bulunmayan tesislerin sağlık, güvenlik, yangın vb. açılardan halkın can ve mal güvenliğini tehlikeye atması riskinin yanı sıra tescil ücretlerinin alınamaması nedeniyle bir gelir kaybının ortaya çıktığı da görülmüştür.
İlgili şube müdürlüğü koordinasyonunda gerek belediyelerden gerekse Gelir İdaresi Başkanlığından alınacak veriler vasıtasıyla ilçe müdürlükleri tarafından denetimlerin gerçekleştirilmesi ve bu suretle izinsiz açılan işletmelerin tespit edilerek mevzuata uygun şekilde faaliyet göstermelerinin sağlanması gerekmektedir.
Diğer taraftan Yönetmelik’te, açılış izni almış ve faaliyet gösteren tesislere ilişkin denetim, ceza ve tesislerin kapatılmasına dair hükümler mevcutken; izin almadan faaliyette bulunan özel tesislere ilişkin herhangi bir yaptırım öngörülmemiştir. Yönetmelik’te, izinsiz faaliyet gösteren tesislere uygulanacak müeyyidenin ne olacağına dair düzenleme yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Kamu idaresi tarafından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik eki “Sıhhi Müesseseler İçin Sınıflandırma ve Özelliklerine Göre Aranacak Nitelikler”in P-Özel Spor Tesisleri maddesine; “Gerçek veya tüzel kişiler, spor tesisi açmak için faaliyette bulunacakları spor dalı veya dalları için ilgili spor dalı federasyonundan yeterlilik belgesi almak zorundadırlar.” ibaresinin alt bent olarak eklenmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile gerekli çalışmaların yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, açılış izni olmaksızın faaliyet gösteren özel beden eğitimi ve spor tesislerinin kayıt altına alınması için diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapılarak gerekli tedbirlerin alınması, denetim ve kontrol riskinin bertaraf edilmesi için ilgili mevzuatta güncelleme çalışmalarının başlatılması gerekmektedir.