|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mülkiyetindeki taşınmazların kayıt işlemleriyle ilgili önemli bulgular sunmaktadır. “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik” çerçevesinde, orta malları ve genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların emlak vergi değerleri üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir. Yönetmelik gereği, kamu idarelerinin taşınmazlarını iz bedeli üzerinden kayıt altına alması gerektiği belirtilmiştir. İz bedeli, gerçek değeri belirlenemeyen veya uygun görülmeyen iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Denetim sonucunda, bazı taşınmazların iz bedeli yerine emlak vergi değerleri üzerinden kaydedildiği ve bu durumun 252.01.01.04.11 no.lu Binalar Hesabı’nda ibadet yerleri için toplam 29.354.517,65 TL, 251.01.20.06 no.lu Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nda ise pazar yerleri için toplam 972.321,60 TL fazla kayıt yapılmasına neden olduğu belirlenmiştir. İdare, iz bedeli üzerinden kaydedilmesi gereken taşınmazlarla ilgili düzeltme çalışmalarının tamamlandığını belirtmiş, ancak bu durumu kanıtlayacak herhangi bir belge sunmamıştır. Sonuç olarak, emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilen taşınmazlar nedeniyle İdare’nin 2022 yılı bilançosunda 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabı’nda fazla tutarların yer aldığı ortaya çıkmıştır. Bu durum, kayıt işlemlerinin yönetmelik hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilmediğini göstermektedir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanları ve Orta Mallarının İz Bedeli Üzerinden Kayıt Altına Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan ve “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik”in Ek 1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” ile “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlarda yer aldığı görülmüştür.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre; kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır. Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup orta malları ile genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi
kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Yapılan incelemede; orta malları ile genel hizmet alanları başlığı altında yer alan bazı taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekirken emlak vergi değerleri üzerinden kayıt altına alındığı, 252.01.01.04.11 no.lu Binalar Hesabında ibadet yerleri için toplam 29.354.517,65 TL ve 251.01.20.06 no.lu Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabında ise pazar yerleri için toplam 972.321,60 TL fazla kayıt yapıldığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine binaen İdare tarafından, iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gereken taşınmazlara yönelik düzeltme çalışmalarının tamamlandığı ifade edilmiş olsa da, konuya ilişkin kanıtlayıcı herhangi bir belge tarafımıza gönderilmemiştir. Zira, emlak vergisi değerleri üzerinden kayıtlara alınan ibadet yerleri ile pazar yerleri için iz bedeli üzerinden yapılacak düzeltme kaydı sonrası ortaya çıkan farkın muhasebe kayıtlarına yansıtılması gerekirken İdare tarafından gönderilen cevapta bu minvalde gönderilen bir yevmiye kaydı bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, yukarıda bahsi geçen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınmaması nedeniyle İdarenin 2022 yılı bilançosunda 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabı fazla tutarla yer almıştır.