|
ÖZET: İlçe belediyesinin 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, genel hizmet alanları ve orta mallarının muhasebe kayıtlarının iz bedeli yerine rayiç bedeli ile tutulduğunu ortaya koymuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesi, taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesini öngörmekte; maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri ile kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak, genel hizmet alanları ve orta mallarının iz bedeli ile takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
2024 yılı kesin mizanında, pazar yeri, genel mezarlıklar, parklar ve yeşil alanlar gibi varlıkların rayiç bedel üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir. Örneğin, parklar ve yeşil alanların rayiç bedeli 14.222.259,03 TL, pazar yerinin 9.674.974,20 TL, genel mezarlıkların 150.349,50 TL ve meraların 1.216.470,00 TL olarak kaydedildiği görülmektedir. Kamu idaresi, bu varlıkların iz bedeli ile kaydedileceğini belirtmesine rağmen, 2024 yılına dair herhangi bir düzeltme kaydı yapılmamıştır. Sonuç olarak, genel hizmet alanları ve orta mallarının iz bedeli yerine rayiç bedel ile muhasebeleştirilmesi, ilgili varlıkların bilanço hesaplarında yanlış bir şekilde gösterilmesine yol açmıştır. Bu durum, kamu idaresinin muhasebe uygulamalarında dikkat edilmesi gereken önemli bir eksiklik olarak değerlendirilmektedir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanları ve Orta Mallarının İz Bedeliyle Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin genel hizmet alanı ve orta malı kapsamındaki varlıklarını iz bedeli ile muhasebe kayıtlarına alması gerekirken söz konusu varlıkları rayiç bedelleri ile muhasebe kayıtlarına aldığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir. İlgili maddenin devamında ise bu hususa ilişkin istisnalar sayılmış ve aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” ve “Orta Malları” başlığı altında sayılan taşınmazların iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
Belediyeye ait 2024 yılı kesin mizanının incelenmesi neticesinde; genel hizmet alanı olan pazar yeri, genel mezarlıklar ve parklar ve yeşil alanlar ile orta malı olan meraların ilişkili hesap kodlarına rayiç bedel üzerinden kayıtlara alındığı anlaşılmıştır. İlgili varlıklar ve kayıt değerleri aşağıda tabloda gösterilmektedir:
Tablo 8: İz Bedeliyle Muhasebeleştirilmesi Gereken Genel Hizmet Alanlar ve Orta Malları
| S. No: | Hesap Kodu: | Hesap Adı: | Rayiç Bedeli: |
| 251.01.20.02 | Parklar ve yeşil alanlar | 14.222.259,03 TL | |
| 251.03.20.06 | Pazar yeri | 9.674.974,20 TL | |
| 251.03.20.07 | Genel mezarlıklar | 150.349,50 TL | |
| 250.01.04.01 | Meralar | 1.216.470,00 TL |
Kamu idaresi cevabında ilgili varlıkların iz bedeli ile kayıtlara alınacağını belirtmişse de 2024 yılına ilişkin herhangi bir düzeltme kaydı yapılmamıştır. Dolayısıyla kurum bilançosunda genel hizmet alanları ve orta malları iz bedeli yerine rayiç bedel üzerinden gösterilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İdaresinin muhasebe kayıtlarında iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanları ve orta mallarının rayiç bedel kullanılarak kayıt altına alınması sonucunda ilgili varlıkların bilanço hesaplarında hatalı gösterilmesine sebep olunduğu değerlendirilmektedir.