| ÖZET: 2023 yılı sayıştay denetim raporunda, büyükşehir ilçenin genel hizmet alanları kapsamındaki varlıklarının kayıtlarının iz bedeli ile yapması gerekirken rayiç bedelleri ile yapıldığı tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e göre, genel hizmet alanları için iz bedeli üzerinden takip edilmesi gerekmektedir. Ancak bu hususta beş istisna getirilmiştir ve ilgili varlıkların muhasebe kayıtları rayiç bedel ile yapılmıştır.
Denetim sırasında, meydanlar, parklar ve yeşil alanlar, pazar yeri, genel mezarlıklara ilişkin hesap kodlarına yapılan kayıtların rayiç ya da hakediş bedelleri ile yapıldığı görülmüştür. Uygulamada iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının rayiç bedel kullanılarak kayıt altına alınması ile varlıkların net değerleri mevzuatta belirlenen kayıt usullerine uygun belirlenmemiş olduğundan ilgili bilanço hesaplarının hatalı gösterilmesine sebep olmaktadır. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli İle Muhasebeleştirilmemesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin genel hizmet alanları kapsamındaki varlıklarının kayıtlarını iz bedeli ile yapması gerekirken rayiç bedelleri ile yaptığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
İlgili maddenin devamında ise “ancak” denilerek bu hususa beş istisna getirilmiştir. Bu istisnalardan bir tanesi, aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan taşınmazlardır. Yönetmelik’te sayılan bu taşınmazların ise iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
Belediyeye ait 2023 yılı kesin mizanının incelenmesinde; genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek; meydanlar, parklar ve yeşil alanlar, pazar yeri, genel mezarlıklara ilişkin hesap kodlarına yapılan kayıtların aşağıda tabloda yer alan şekilde rayiç ya da hakediş bedelleri ile yapıldığı görülmüştür.
Tablo 8: İz Bedeliyle Muhasebeleştirilmesi Gereken Genel Hizmet Alanları
| S.No | Hesap Kodu | Hesap Adı | Rayiç Bedeli (TL) |
| 1 | 258.01.20.01 | Meydanlar | 4.002.405,81 |
| 2 | 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 146.703.316,25 |
| 3 | 251.01.20.06 | Pazar Yeri | 4.845.176,32 |
| 4 | 251.01.20.07 | Genel Mezarlıklar | 1.495.312,90 |
Uygulamada iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının rayiç bedel kullanılarak kayıt altına alınması ile varlıkların net değerleri mevzuatta belirlenen kayıt usullerine uygun belirlenmemiş olduğundan ilgili bilanço hesaplarının hatalı gösterilmesine sebep olmaktadır.
Yukarıda yer verilen denetim tespitine istinaden, İdare tarafından; bulgu konusu tespite iştirak edildiği, tespit içeriğinin yerine getirilmesini teminen gerekli işlemlere başlanıldığını ve en kısa zamanda eksikliklerin giderileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak ilgili varlıkların muhasebe kayıtlarının Yönetmelik’te belirtilen düzenlemelere uygun olarak iz bedeliyle kayıt ve takip edilmeleri gerekmektedir.