|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin genel hizmet alanlarına ilişkin varlık kayıtlarında iz bedeli yerine maliyet bedeli veya emlak vergi değerinin kullanıldığını ortaya koymuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesi, taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedileceğini, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleriyle kaydedileceğini belirtmektedir. Ancak, bu maddeye eklenen istisnalar arasında parklar, yeşil alanlar, pazar yerleri ve mesire yerleri gibi genel hizmet alanları, iz bedeli üzerinden kaydedilmesi gereken taşınmazlar olarak tanımlanmaktadır.
Denetim bulguları, bu taşınmazların kayıtlarının emlak vergi değeri veya maliyet bedeli üzerinden yapıldığını göstermektedir. Bu durum, mevzuatta belirlenen kayıt usullerine aykırılık teşkil etmekte ve 251 Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabına 216.184.498,78 TL; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ise 55.197.247,51 TL fazla kayıt yapılmasına neden olmaktadır. Kamu idaresi, genel hizmet alanlarının iz bedeli ile izlenmesi konusunda muhasebe kayıtlarında gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, yönetmelik hükümleri doğrultusunda genel hizmet alanlarının muhasebe kayıtlarının iz bedeli ile takip edilmesi zorunludur. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli ile Muhasebeleştirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından genel hizmet alanları kapsamındaki varlıklarına ilişkin kayıtlarda iz bedeli yerine maliyet bedeli veya emlak vergi değerinin esas alındığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı hükmü yer almaktadır.
Bahse konu maddenin devamında ise “ancak” lafzı kullanılmış ve bu hükme beş istisna getirilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendinde de; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan ve aşağıdaki tabloda yer verilen parklar ve yeşil alanlar, pazar yerleri ve mesire yerleri gibi taşınmazlar istisna kapsamında sayılmakta ve bu taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı hükmü yer almaktadır.
Kamu İdaresi tarafından genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek; parklar ve yeşil alanlar, pazar yerleri ve mesire yerlerine ilişkin hesap kodlarına yapılan kayıtların aşağıda tabloda yer alan şekilde emlak vergi değeri veya maliyet bedeli üzerinden yapıldığı tespit edilmiştir.
Tablo 11: İdarece İz Bedeli Üzerinden Takip Edilmesi Gereken Taşınmazlar
| Sıra No: |
Hesap Kodu | Hesap Adı | Emlak Vergi Değeri (TL) | Maliyet Bedeli (TL) |
| 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 47.462.466,94 | ||
| 257.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 3.952.024,40(-) | ||
| 251.03.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 35.090.385,73 | ||
| 251.01.20.06 | Pazar Yerleri | 74.833.564,61 | ||
| 251.03.20.06 | Pazar Yerleri | 1.588.688,97 | ||
| 257.01.20.06 | Pazar Yerleri | 49.774.667,12 (-) | ||
| 251.03.20.03 | Mesire Yerleri | 57.209.392,53 | ||
| 257.01.20.03 | Mesire Yerleri | 1.470.555,99(-) |
İz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının uygulamada emlak vergi eğeri veya maliyet bedeli üzerinden kayıt altına alınması ve birikmiş amortismanları ile birlikte enflasyon düzeltmesi uygulamasına tabi tutulması mevzuatta belirlenen kayıt usullerine aykırılık oluşturmakta ve bunun sonucunda 251 Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabına 216.184.498,78 TL; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ise 55.197.247,51 TL fazla kayıt yapılmasına sebebiyet vermektedir.
Kamu idaresi cevabında genel hizmet alanlarının iz bedeli ile izlenmesi hususunda muhasebe kayıtlarında gerekli düzeltmelerin yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak mezkûr Yönetmelik hükümleri doğrultusunda genel hizmet alanlarının muhasebe kayıtlarında iz bedeli ile izlenmesi gerekmektedir.