|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan il kapsamındaki ilçe belediyelerinin genel hizmet alanlarına ait taşınmazların kayıt altına alınma yöntemini incelemektedir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in EK 1’inde belirtilen genel hizmet alanları, emlak vergi değerleri üzerinden kaydedilmiştir. Ancak, Yönetmelik’in 5. maddesi gereği, bu taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıt altına alınması gerektiği vurgulanmaktadır. İz bedeli, gerçek değeri belirlenemeyen veya belirlenmesi uygun görülmeyen iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutar olarak tanımlanmaktadır.
Yapılan denetimlerde, idarenin mülkiyetindeki bazı parklar, yeşil alanlar ve yolların, genel hizmet alanları kapsamında iz bedeli yerine emlak vergi değerleri üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir. İdare, bu bulguyu kabul etmiş ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını belirtmiştir. Bu durum, taşınmazların doğru bir şekilde iz bedeli üzerinden kayıt altına alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, iz bedelinin tanımı ve kayıt işlemleri dikkate alındığında, belirtilen taşınmazların iz bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu, kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli Üzerinden Kayıt Altına Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan ve “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in EK 1’deki kayıt planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlarda yer aldığı görülmüştür.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre; kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır.
Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup, buna göre orta malları ile genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır. “İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Yapılan incelemede, İdare mülkiyetinde yer alan bazı parklar ve yeşil alanlar ile yolların genel hizmet alanları başlığı altında yer almasına karşın iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekirken emlak vergi değerleri üzerinden kayıt altına alındığı tespit edilmiştir.
İdare tarafından verilen cevapta bulguya iştirak edilmiş olup, bulgu doğrultusunda işlem yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, iz bedelinin; hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutar şeklindeki tanımı dikkate alınarak ve açıklanan nedenlerle bahsi geçen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.