| ÖZET: Sayıştay Denetim Raporu’nda yer alan bulgu, büyükşehir ilçe belediyenin mülkiyetinde bulunan genel hizmet alanlarının kaydına ilişkin yönetmelik hükümlerinin ihlal edildiği iddiasıdır. İdarenin bazı parklar ve yeşil alanları ile yolların emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlara alındığı, iz bedeli üzerinden alınması gereken taşınmazların hatalı olarak kayıt altına alındığı tespit edilmiştir. İz bedeli ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde yer almaktadır. İdarenin mali rapor ve tablolarında da hatalı uygulama nedeniyle 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı hatalı tutarda yer almıştır. Sonuç olarak, iz bedelinin hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutar şeklindeki tanımı dikkate alınarak ve açıklanan nedenlerle bahsi geçen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli Üzerinden Kayıt Altına Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin mülkiyetinde bulunan ve “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik”in EK 1’deki kayıt planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında yer alan taşınmazların emlak vergi değerleri üzerinden kayıtlarda yer aldığı görülmüştür.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesine göre; kamu idareleri, mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilen ve elden çıkarılan taşınmazlarını, miktar ve değer olarak takip etmek amacıyla kayıt altına alacaklardır. Taşınmazların hangi değerler üzerinden kayıt altına alınacağı ise yine 5’inci maddede açıklanmış olup, buna göre orta malları ile genel hizmet alanları başlığı altında yer alan taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Yapılan incelemede, İdare mülkiyetinde yer alan bazı parklar ve yeşil alanlar ile yolların genel hizmet alanları başlığı altında yer almasına karşın iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekirken emlak vergi değerleri üzerinden kayıt altına alındığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; bulgu konusu hususla ilgili olarak çalışmaların devam ettiği, 2024 yılı içerisinde söz konusu çalışmaların tamamlanması hususunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir. Ancak 31.12.2023 tarihi itibarıyla söz konusu hatalı uygulama giderilmediğinden İdarenin mali rapor ve tablolarında 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı hatalı tutarda yer almıştır.
Sonuç olarak, iz bedelinin; hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutar şeklindeki tanımı dikkate alınarak ve açıklanan nedenlerle bahsi geçen taşınmazların iz bedeli üzerinden kayıtlara alınması gerekmektedir.