|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin genel hizmet alanlarına ait varlıkların kayıtlarının iz bedeli yerine rayiç bedelleriyle yapıldığını ortaya koymuştur. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin 2. fıkrası, taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesini öngörmekte, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleriyle kaydedileceğini belirtmektedir. Ancak, bu maddenin bazı istisnaları bulunmaktadır; bunlardan biri de genel hizmet alanlarıdır. Bu alanlar arasında meydanlar, parklar, rekreasyon alanları ve umuma ait binalar yer almaktadır.
Yönetmelik, bu taşınmazların iz bedeli üzerinden takip edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. İz bedeli, gerçek değeri belirlenemeyen veya belirlenmesi uygun görülmeyen iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır. Yapılan incelemelerde, genel hizmet alanı olarak kabul edilen taşınmazların kayıtlarının iz bedeli yerine rayiç bedelleri ile tutulduğu tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve gerekli düzeltmelerin yapılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, belirtilen hususun yerine getirilmemesi, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabının mali tablolarda hatalı görünmesine yol açmıştır. Bu nedenle, ilgili varlıkların muhasebe kayıtlarının Yönetmelik hükümlerine uygun olarak iz bedeli ile yapılması zorunludur. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeli Üzerinden Kayıt Altına Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdarenin Genel Hizmet Alanları kapsamındaki varlıkların kayıtlarını iz bedeli ile yapması gerekirken rayiç bedelleri ile yaptığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir.
İlgili maddenin devamında ise ancak denilerek bu hususa beş istisna getirilmiştir. Bu istisnalardan bir tanesi, aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan taşınmazlardır. Söz konusu taşınmazlar ise;
4. GENEL HİZMET ALANLARI
4.1. Meydanlar
4.2. Parklar ve Yeşil Alanlar
Mesire Yerleri
Rekreasyon Alanları
Otoparklar
Pazar Yeri
Genel Mezarlıklar
Umuma Ait Binalar şeklinde sayılabilir.
Yönetmelik’te sayılan bu taşınmazların ise iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Yapılan incelemede; genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek taşınmazlara ilişkin kayıtların iz bedeli yerine taşınmazların rayiç bedellerinin hesaplanması suretiyle kayıt altına alındığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir.
Sonuç itibarıyla, bulgu içeriğinde belirtilen hususun kamu idaresi tarafından yapılmaması 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri hesabının mali tablolarda hatalı görünmesine sebep olmuştur. Dolayısıyla, ilgili varlıkların muhasebe kayıtlarının Yönetmelik’te belirtilen düzenlemelere uygun olarak iz bedeliyle kayıt ve takip edilmeleri gerekmektedir.