|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyeleri’ne ait genel hizmet alanlarının iz bedeliyle takip edilmediğini ortaya koymaktadır. Yönetmelik’in 5’inci maddesinin 2’nci fıkrası, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtirken, belirlenemeyen maliyetler için rayiç değerlerin esas alınacağını ifade etmektedir. Ancak, genel hizmet alanları için iz bedeliyle takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Yapılan incelemelerde, belediyeye ait 2024 yılı kesin mizanında parklar, yeşil alanlar, rekreasyon alanları, otoparklar, pazar yerleri ve genel mezarlıklar gibi alanların kayıtlarının uygun şekilde yapılmadığı görülmüştür. Bu alanların toplam değeri 3.043.190.885,75 TL olarak belirlenmiştir. Önceki yıl yapılan denetimlerde de benzer bulgulara rastlanmış, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici adım atılmamıştır. Kamu İdaresi, tüm taşınmazların yazılım programına aktarılması çalışmalarının 2025 yılı içerisinde tamamlanacağını ve gerekli düzenlemelerin yapılacağını belirtmiştir. Ancak mevcut durumda, iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının, yanlış değerlerle kaydedilmesi nedeniyle hesaplarda fazladan kayıt yapılmıştır. Bu durum, 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nda iz bedeliyle izlenmesi gereken tutar ile fazla kayıt arasındaki farkı artırmaktadır. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeliyle Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e ekli kayıt planında yer alan genel hizmet alanlarının iz bedeliyle takip edilmediği görülmüştür.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir. İlgili maddenin devamında ise “ancak” denilerek bu hususa beş adet istisna getirilmiştir. Bu istisnalardan bir tanesi, aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan taşınmazlardır. Yönetmelik’te sayılan bu taşınmazların ise iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Yapılan incelemede, Belediyeye ait 2024 yılı kesin mizanının incelenmesi sonucunda genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek; parklar ve yeşil alanlar, rekreasyon alanları, otoparklar, pazar yeri, genel mezarlıklar hesaplarına yapılan kayıtların aşağıda tabloda yer alan şekilde olduğu görülmüştür.
Tablo 8: İz Bedeli ile Takip Edilmesi Gereken Alanlar
| Genel Hizmet Alanları | Genel Hizmet Alanları | Genel Hizmet Alanları |
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Rayiç Bedel (TL) |
| 251.01.20.02 | Parklar ve Yeşil Alanlar | 2.223.337.979,44 |
| 251.01.20.04 | Rekreasyon Alanları | 350.792.866,01 |
| 251.01.20.05 | Otoparklar | 27.922.456,27 |
| 251.01.20.06 | Pazar Yeri | 436.130.240,06 |
| 251.01.20.07 | Genel Mezarlıklar | 5.007.343,97 |
| TOPLAM | 3.043.190.885,75 |
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında, tüm taşınmazların yazılım programına aktarılması çalışmasının 2025 yılı içerisinde tamamlanacağı ve bulgu konusu hususun yerine getirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, uygulamada iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının, iz bedeli dışında bir değer kullanılarak kayıt altına alınması sonucunda 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı’nda, yapılan fazla kayıt ile iz bedeliyle izlenmesi gereken tutar arasındaki fark kadar fazla kayıt yapıldığı görülmektedir.