|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyelerine ait taşınmazların kaydına ilişkin yönetmelik kapsamında genel hizmet alanlarının iz bedeliyle takip edilmediğini ortaya koymaktadır. Yönetmelik’in 5. maddesinin 2. fıkrası, tapuda kayıtlı taşınmazların maliyet bedeli üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtirken, maliyet bedeli belirlenemeyen taşınmazlar için rayiç değerlerin esas alınacağını ifade etmektedir. Ancak, bu maddeye eklenen istisnalar arasında, genel hizmet alanları olarak tanımlanan taşınmazların iz bedeli üzerinden takip edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sonucunda, belediyeye ait 2024 yılı kesin mizanında meydanlar, parklar, yeşil alanlar, otoparklar, pazar yerleri ve genel mezarlıklar gibi genel hizmet alanlarının muhasebe kayıtlarına alınmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, iz bedeli ile takip edilmesi gereken taşınmazların kayıt altına alınmaması nedeniyle 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın doğru ve eksiksiz bilgi sunmamasına yol açmaktadır. Dolayısıyla, bu taşınmazların uygun şekilde kaydedilmesi, mali raporlamanın doğruluğu açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Genel Hizmet Alanlarının İz Bedeliyle Takip Edilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’e ekli kayıt planında yer alan genel hizmet alanlarının muhasebe kayıtlarına alınmadığı ve dolayısıyla iz bedeliyle takip edilmediği görülmüştür.
Yönetmelik’in “Kayıt ve kontrol işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin 2’nci fıkrasında; Yönetmelik’e ekli Ek 1’deki kayıt planının “Tapuda kayıtlı olan taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazların maliyet bedeli üzerinden, maliyet bedeli belirlenemeyenlerin ise rayiç değerleri üzerinden kayıtlara alınacağı belirtilmiştir. İlgili maddenin devamında ise “ancak” denilerek bu hususa beş adet istisna getirilmiştir. Bu istisnalardan bir tanesi, aynı maddenin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde açıklandığı üzere; Ek 1’deki Kayıt Planının “Genel Hizmet Alanları” başlığı altında sayılan taşınmazlardır. Yönetmelik’te sayılan bu taşınmazların ise iz bedeli üzerinden takip edileceği belirtilmiştir.
“İz bedeli” ile ilgili tanımlamalar 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde yer almaktadır. Buna göre; iz bedeli, gerçek değeri tespit edilemeyen veya edilmesi uygun görülmeyen ancak, hesaplarda izlenmesi gereken iktisadi kıymetlerin muhasebeleştirilmesinde kullanılan en düşük tutardır.
Belediyeye ait 2024 yılı kesin mizanının incelenmesi sonucunda genel hizmet alanı olarak değerlendirilecek; meydanlar, parklar ve yeşil alanlar, otoparklar, pazar yeri, genel mezarlıklar hesaplarına kayıt yapılmadığı ve iz bedeli ile takip edilmesi gerekliliğine uyulmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, uygulamada iz bedeliyle takip edilmesi gereken genel hizmet alanlarının, kayıt altına alınmaması sonucunda 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı ile 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı tam ve doğru bilgi sunmamaktadır.