|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Genel Müdürlük denetçilerinin geçici görevlendirmelerinde konaklama giderlerinin denetlenen işletmeler tarafından karşılandığını ortaya koymuştur. Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun 27. maddesi, kamu kurumları ve özel hukuk tüzel kişiliklerinin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen teknik denetimlere tabi olduğunu belirtmektedir. Ayrıca, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Genel Müdürlüğün görev ve yetkileri belirlenmiş, denetim yetkisi de detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.
Denetimlerde, konaklama giderlerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde karşılanması gerekirken, Kurum fiyat tarifesinde yapılan düzenleme ile bu giderlerin denetlenen firmalar tarafından üstlenildiği tespit edilmiştir. Bu durum, mevcut mevzuata aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile ilgili yönetmelik, denetim elemanlarının konaklama masraflarının nasıl karşılanacağına dair bir düzenleme sunmamaktadır. Sonuç olarak, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün konaklama giderlerine ilişkin uygulaması, Harcırah Kanunu ile çelişmektedir ve bu nedenle hukuki bir dayanağı bulunmamaktadır. Denetçilerin görevlendirilmesi sırasında konaklama masraflarının, ilgili mevzuat çerçevesinde ödenmesi gerektiği açıktır. |
BULGU: Genel Müdürlük Denetçilerinin Geçici Görevlendirmelerinde Konaklama Giderlerinin Denetlenen İşletmeler Tarafından Karşılanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük denetçilerinin haberli ve habersiz denetimlerinde, konaklama giderlerinin Kurum fiyat tarifesinde belirtilen düzenlemeye istinaden denetlenen işletmelerce karşılandığı tespit edilmiştir.
2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu’nun “Denetleme” başlıklı 27’inci maddesinde:
“Türk sivil hava araçları ile faaliyette bulunan tüm kamu kurum ve kuruluşları ve gerçek ve özel hukuk tüzelkişileri Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün hava seyrüsefer güvenliğini sağlamak amacıyla yapacağı veya yaptıracağı teknik denetime tabidirler.” hükmü yer almaktadır.
Genel Müdürlüğün görev, yetki ve sorumlulukları, 15.07.2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazete ‘de yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenmiştir. Bu Kararname’nin 31’inci bölümünde (Madde 434-447) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün teşkilat, görev, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esaslar düzenlenmiştir. Anılan Kararname’nin 441’inci maddesinde de Kurumun denetim yetkisi detaylı olarak belirtilmiştir.
Mezkur Kanun ve Kararnamede yer alan yetki ve sorumlulukların yerine getirilmesi amacıyla Kurum denetçileri tarafından hava meydanları işletmeleri, hava yolu taşıma şirketleri ve hava araçlarına haberli ve habersiz denetimler yapılmaktadır.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlı olarak, kamu tüzel kişiliğini haiz, özel bütçeli statüde kurulmuş olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesi kapsamında bir kamu idaresidir. Kurum personeli ise mezkûr Kanunun 4’üncü maddesinde harcırah verilebilecek kimseler arasında sayılmıştır. Buna göre, Kurum denetçilerinin il dışı denetim görevlerinde konaklama, gündelik ve diğer masraflarının bu Kanun hükmüne göre ödenmesi gerekmektedir.
Genel Müdürlük tarafından 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437’nci maddesinin h bendine istinaden her yıl Kurumun faaliyet alanları ile ilgili fiyat tarifeleri belirlenip Bakan onayına sunulmaktadır. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2023 Yılı Fiyat Tarifesi’nin “Genel Hususlar” kısmının 6’ncı bendinde;
“Planlı/Haberli denetim ya da incelemelerde, denetime/göreve katılan personelin görev süresince ulaşım ve konaklama ihtiyacı (Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri, DHMİ, Amatör Havacılık, Uçuş Okulları ve Genel Havacılık İşletmeleri hariç ) denetlenen işletme ve/veya şirket tarafından sağlanır” düzenlemesine yer verilmiştir.
Yapılan incelemede, Kurum denetçilerinin haberli ve habersiz denetimlerinde, konaklama giderlerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre Kurum tarafından karşılanması gerekirken, Kurum fiyat tarifesinde belirtilen düzenleme uyarınca bu giderlerin denetlenen firmalar tarafından karşılandığı görülmüştür.
Kurum denetçilerinin görevlendirmelerinde giderlerinin nasıl karşılanacağına ilişkin 6245 sayılı Kanun mevcutken ve ödemelerin bu mevzuat çerçevesinde yapılması gerekmekte iken, konusuyla ilgisi bulunmayan, idarenin faaliyet alanına ilişkin fiyat tarifelerinin belirlendiği bir düzenleyici işleme yukarıda belirtilen maddenin eklenmesi suretiyle söz konusu harcırah unsuru masrafların işletmeciler tarafından karşılanması 6245 sayılı Kanun hükümlerine uygun değildir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 15’inci maddesinde kamu görevlilerinin hediye, burs, seyahat, ücretsiz konaklama ve hediye çekleri gibi menfaatleri ile ilgili hususların düzenlendiğinden bahisle İdarenin haberli veya habersiz denetim için giden personelin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği ifade edilmektedir. Ancak bulguda Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in herhangi bir maddesi dayanak olarak gösterilmemiştir. Denetim kapsamında giden denetim elemanları veya görevlilerin 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamında görevlendirilmelerinden dolayı konaklama giderlerinin bu Kanun kapsamında gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Bahsi geçen husus, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer almaktadır.
Belirtilen mevzuat hükmünden ve yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, Kurumun Harcırah Kanununa uygun olmayacak şekilde yeni bir kural koyarak tesis etmiş olduğu düzenlemenin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, Kurum denetçilerinin görevlendirilmelerinde konaklama masraflarının Harcırah Kanunu çerçevesinde ödenmesi gerekmektedir.