|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Bağlı İdaresi tarafından gerekçe gösterilmeden pazarlık usulü ile ihale yapıldığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, açık ihale usulünü temel yöntem olarak belirlerken, pazarlık usulü belirli şartlara bağlıdır. Bu bağlamda, Kanunun 21. maddesinin (b) fıkrası, doğal afetler, salgın hastalıklar gibi acil durumlar veya önceden öngörülemeyen olaylar nedeniyle pazarlık usulü ile ihale yapılabileceğini belirtmektedir.
Ayrıca, İhale Onay Belgesi’nin 3 numaralı dipnotunda, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihalelerde bu usulün gerekçesinin açıkça belirtilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. İdarelerin, pazarlık usulü ile ihale yapabilmesi için Kanunda belirtilen şartları yazılı olarak ortaya koyması zorunludur. Ancak, bazı yapım işlerinde bu gerekliliğin yerine getirilmediği tespit edilmiştir. Kamu idaresi, denetim bulgusu doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını ifade etmiştir. Pazarlık usulü ile ihale süreçlerinde, Kanun’a uygun gerekçe raporlarının alınmadan ihaleye çıkılmaması gerektiği önemle belirtilmektedir. Bu durum, ihale süreçlerinin şeffaflığını ve hukuka uygunluğunu sağlamak açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Gerekçe Gösterilmeden Pazarlık Usulü ile İhale Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Kurumca, herhangi bir gerekçe belirtilmeden (21-b) pazarlık usulü ile ihaleye çıkıldığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununda açık ihale usulü temel usul olarak belirlenmiş, pazarlık usulü ihale ise çeşitli şartlara bağlanmıştır. Pazarlık usulü ihalelere (21-b) ilişkin düzenleme getiren aynı Kanunun “Pazarlık Usulü” başlıklı 21’inci maddesinin (b) fıkrasında aynen; “Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hallerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması…” hükmüne yer verilmek sureti ile bu usulle ihale yapılabilecek haller sayılmıştır. Yapım İşlerine ilişkin standart formlardan olan İhale Onay Belgesinin 3 nolu dipnotunda aynen; ” ... Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde bu usulün kullanılmasının gerekçesi açık olarak burada belirtilerek, bu hususa ilişkin bilgi ve belgeler onay ekine konulacaktır.” denilerek, pazarlık usulünün uygulanacağı hallerde gerekli açıklamanın yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Anılan mevzuat hükümleri gereğince, pazarlık usulü (21-b) ile ihale yapabilmek için Kanunda belirtilen şartların oluştuğunun idare tarafından yazılı olarak ortaya konulması gerekmektedir.
Ancak İdare tarafından pazarlık usulü ile ihale edilen bazı yapım işlerinde yazılı gerekçe gösterilmeden ihalenin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında bulgumuz yönünde işlem yapılacağı belirtilmiş olup, pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde Kanunda belirtilen şartların oluştuğu hususunda İdarenin dayanaklarını içeren gerekçe raporu alınmadan ihaleye çıkılmamasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir.