|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, belediye şirketinin yevmiye kayıtlarının geriye dönük olarak değiştirildiği tespit edilmiştir. 19.12.2012 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ’in 6. maddesi, yevmiye defterinin işlemlerin belgeye dayalı olarak tarih sırasına göre düzenli bir şekilde kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Tebliğin 21. maddesi, kayıtların eksiksiz, doğru ve zamanında yapılmasını şart koşmakta, ayrıca defterlerde boşluk bırakılmasını ve satır atlanmasını yasaklamaktadır. Kayıtların on günden fazla geciktirilmesi de kabul edilemez.
Denetim sırasında, şirketin yevmiye defterindeki kayıtları üç aylık dönemler itibarıyla güncellediği ve geriye dönük kayıtlar yaptığı gözlemlenmiştir. Şirket, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 219. maddesini referans göstererek, kayıtların zamanında yapılması gerektiğini belirtmiştir. Ancak, bu mevzuatta geriye dönük kayıt yapılmasına izin veren bir hüküm bulunmamaktadır. E-defter Uygulama Kılavuzu da kayıtların aylık dönemler itibarıyla oluşturulması gerektiğini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, mevcut mevzuat gereği geriye dönük yevmiye kaydı yapılması uygun değildir. Şirketin muhasebe kayıtları, belirtilen yasal çerçeveye uygun olarak düzenlenmelidir. |
BULGU: Geriye Dönük Yevmiye Kaydı Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket yevmiye kayıtlarının muhasebenin temel ilkelerine aykırı olarak geriye dönük olarak değiştirildiği görülmüştür.
19.12.2012 tarihli ve 28502 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ’in 6’ncı maddesine göre yevmiye defteri; kayda geçirilmesi gereken işlemlerin ilgili belge veya ispata dayanan evraktan çıkarılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak yazıldığı defterdir.
Ayrıca Tebliğin 21’inci maddesi gereğince defterlere yazımlar ve diğer gerekli kayıtlar, eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak yapılır. Defterlerde kayıtlar arasında boşluk bırakılamaz ve satır atlanamaz. Ciltli defterlerde, defter sayfaları ciltten koparılamaz. Tasdikli müteharrik yapraklarda bu yaprakların sırası bozulamaz ve bunlar yırtılamaz. Kayıt edilecek işlemlerin, işin hacmine ve gereğine uygun olarak muhasebenin intizam ve vuzuhunu bozmayacak bir zaman zarfında kaydedilmesi şarttır. Kayıtlar on günden fazla geciktirilemez.
Yine Tebliğin 22’nci maddesine göre; yevmiye defteri maddelerinde yapılan yanlışlar ancak muhasebe kaidelerine göre düzeltilebilir. Bir yazım veya kayıt, önceki içeriği belirlenemeyecek şekilde çizilemez ve değiştirilemez. Kayıt sırasında mı yoksa daha sonra mı yapıldığı anlaşılmayan değiştirmeler yasaktır.
Yapılan incelemede; Şirket’in üçer aylık dönemler itibarıyla yevmiye defterindeki kayıtları güncellediği, bu dönemde yevmiye numarası verdiği ve üç aylık dönem içinde geriye dönük yevmiye kayıtları yaptığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine Şirket tarafından özetle; 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 219’uncu maddesinden bahsedilerek, işlemlerin kayıt zamanının 10 günden fazla geciktirilmemesi gerektiği, kayıtlarını devamlı olarak muhasebe fişleri primanota ve bordro gibi yetkili amirlerin imza ve parafını taşıyan mazbut vesikalara dayanılarak yürüten müesseselerde muamelelerin bunlara işlenmesi deftere işlenmesi hükmünde olduğu, ancak bu kayıtların, muamelelerin esas defterlere 45 günden daha geç intikal ettirilmesine cevaz vermeyeceği, E- defter Uygulama Kılavuzunda ise defterlerin aylık dönemler itibariyle oluşturulacağı ve 213 sayılı Kanun’un 219’uncu maddesindeki sürelere uyulması gerektiği hususunun yer aldığı ifade edilmiş ve Şirket muhasebe kayıtlarının oluşturulmasında her iki mevzuat çerçevesinde azami özen gösterildiği belirtilmiştir. Ancak Şirket cevabında yer alan 213 sayılı Kanun’un 219’uncu maddesinde ve E-defter Uygulama Kılavuzunda kayıtların yapılması gereken azami süreler belirlenmiş olup, geriye dönük kayıt yapılmasına cevaz veren hüküm bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca geriye dönük yevmiye kaydı yapılmaması gerekmektedir.