|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporlarında, üniversite ve döner sermaye idarelerinin gider taahhütleri hesaplarının etkin bir şekilde kullanılmadığı belirlenmiştir. İhale mevzuatı çerçevesinde gerçekleştirilen işlere ilişkin sözleşmelerle yüklenilen borç tutarları, fiyat farkları ve iş artışları, gider taahhütleri hesaplarında uygun şekilde izlenmemiştir. Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, kamu idarelerinin muhasebe işlemlerinin nasıl yürütülmesi gerektiğini düzenlemekte ve nazım hesapların kullanımını zorunlu kılmaktadır.
Denetim sonuçları, taahhüt kartlarının düzenlenmediğini ve 920 Gider Taahhütleri Hesabı ile 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı’nda toplam 150.934.122,71 TL’lik taahhüt tutarının eksik kaydedildiğini ortaya koymuştur. Bu durum, idarenin bilanço dipnotlarında yer alan taahhüt hesaplarının gerçeği yansıtmadığını göstermektedir. Gelecek dönemlerde oluşabilecek mali yükümlülüklerin doğru bir şekilde raporlanması açısından, sözleşmelere dayanan taahhütlerin ve bunların yerine getirilmesinin ilgili yönetmelik hükümlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarında gösterilmesi gerekmektedir. Kamu idaresi, denetim bulgularını kabul ederek düzeltici işlemlere başladığını belirtmiş olsa da, bu işlemlerin 2021 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltme etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, ilerleyen dönemlerde mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması için gerekli adımların atılması elzemdir. |
BULGU: Gider Taahhütleri Hesaplarının Kullanılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
İdare tarafından ihale mevzuatı uyarınca yaptırılan tüm işler için sözleşmeyle yüklenmeye girişilen borç tutarları ile fiyat farkları ve iş artışlarının gider taahhütleri hesaplarında izlenmediği tespit edilmiştir.
tarihli ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Nazım hesaplara ilişkin ilkeler” başlıklı 12’nci maddesinde, kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme görevi yüklediği işlemleri, muhasebe disiplini altında toplanması istenen işlemleri ile gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemlerini izlemek üzere nazım hesapların kullanılacağı, nazım hesapların yalnızca ilgili olduğu diğer nazım hesaplarla karşılıklı olarak borç ve alacak çalışan hesaplardan oluştuğu ve bu hesapların mizanda ve bilançonun dipnotunda gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 92 Taahhüt hesaplarını düzenleyen 471’inci maddesinde, taahhüt hesaplarının yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen gider taahhütleri, mevzuatı gereğince bu tutarlara ilave edilen taahhütler ile bunlardan yerine getirilenler veya feshedilenlerin ve kamu-özel iş birliği modeli çerçevesinde girişilen taahhütler, bunlara yapılan ilaveler, fiyat güncellemeleri ile bunlardan yerine getirilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılacağı, “Hesap grubuna ilişkin işlemleri” düzenleyen 472’nci maddesinde, girişilen gider taahhütlerine ilişkin bilgiler, sözleşmenin imzalanmasından itibaren en geç üç iş günü içinde ilgili kamu idaresi tarafından muhasebe birimine bildirileceği, İdarece yapılan bildirim üzerine taahhüt kartı düzenlenerek gerekli gider taahhüt kayıtlarının yapılacağı, gider taahhütleri kayıtlarının yapıldığı muhasebe işlem fişine taahhüt kartının onaylı bir örneğinin ekleneceği hususları düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmeliğin 920 Gider Taahhütleri Hesabı’nın niteliğini düzenleyen 473’üncü maddesinde, gider taahhütleri hesabının, yılı için geçerli sözleşmeler ile ertesi malî yıl veya yıllara geçerli olmak üzere yapılan sözleşmelere dayanılarak girişilen ve mevzuatı gereğince bunlara ilave edilen taahhüt tutarlarıyla bunlardan yerine getirilenler ve feshedilenlerin sözleşme fiyatlarıyla izlenmesi için kullanılacağı, 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı’nın “Hesabın işleyişini” düzenleyen 476’ncı maddesinde ise Gider Taahhütleri Hesabı’nın borcuna kaydedilen tutarların, bu hesabın alacağına kaydedileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kamu idarelerinin varlık, kaynak, gelir ve gider hesaplarının dışında, muhasebenin bilgi verme ve izleme fonksiyonunu yerine getirmek üzere nazım hesapların kullanılacağı, anılan Yönetmelik kapsamındaki kamu kurumlarının ihale mevzuatına göre tamamlanarak yaptıkları ihaleli işler için sözleşmeyle yüklenmeye giriştikleri borç tutarları ile fiyat farkları ve iş artışlarının 920 Gider Taahhütleri ve 921 Gider Taahhüt Karşılığı Hesaplarında izlenmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan denetimlerde, sözleşmelere dayanılarak girişilen taahhütler için taahhüt kartlarının düzenlenmediği ve 920 Gider Taahhütleri Hesabı ile 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı’nda 150.934.122,71 TL’lik girişilen taahhüt tutarlarının eksik izlendiği tespit edilmiştir. Bu sebeple İdarenin bilanço dipnotlarında yer alan taahhüt hesaplarının tam ve doğruyu yansıtmadığı anlaşılmıştır.
Bu durum gelecek dönemlerde ortaya çıkacak mali yükümlülüklerin mali tablolar aracılığı ile doğru bir şekilde raporlanmasına engel olmaktadır.
Kamu idaresi cevabından, İdarenin bulgumuza katıldığı ve düzeltici işlemlere başlandığı ifade edilmekle birlikte; bu işlemlerin 2021 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Bu itibarla, gelecek dönemlerde ortaya çıkacak yükümlülüklerin mali tablolarda doğru bir şekilde raporlanmasını teminen sözleşmeye dayanılarak girişilen taahhütlerin ve bunlardan yerine getirilenlerin söz konusu Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde muhasebe kayıtlarında gösterilmesi gerekmektedir.