|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin gider taahhütleri ve karşılık hesaplarının fiili durumu yansıtmadığını ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, 920-Gider Taahhütleri Hesabı ve 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabının, yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinde kullanılmadığı tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereğince, taahhütlerin izlenmesi için bu hesapların doğru bir şekilde kullanılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Özellikle İzmir, Konya, Ankara ve Kars Bölge Müdürlükleri tarafından yapılan hakediş ödemelerinde, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’nın kullanıldığı, ancak taahhütlerin izlenmesi için gerekli olan 920 ve 921 hesaplarının çoğu durumda devreye alınmadığı görülmüştür. Bursa Bölge Müdürlüğü’nde ise bu hesapların hiç kullanılmadığı belirlenmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu kabul etmiş ve 2022 yılı içerisinde gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığını bildirmiştir. Ancak, 2021 yılı bilançosundaki hata devam etmektedir. Sonuç olarak, 920 ve 921 hesaplarının etkin kullanımı, idarelerin taahhütlerinin takibi ve bütçe ile nakit planlaması açısından kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, ilgili muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi elzemdir. |
BULGU: Gider Taahhütleri ve Gider Taahhütleri Karşılığı Hesaplarının Fiili Durumu Yansıtmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Bölge Müdürlüklerince girişilen taahhütlere ilişkin tutarların izlenmesi için kullanılması gereken 920-Gider Taahhütleri Hesabı ile 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabının, yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinde kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 188’inci maddesine göre; gerek yılı içinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325-Nakit Talep ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına ise alacak kaydedilmelidir. Söz konusu tutar, taahhütler hesabında izlenen bir taahhüde ilişkin ise taahhüt tutarı sözleşme birim fiyatları üzerinden 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç ve 920-Gider Taahhütleri Hesabına ise alacak kaydedilmelidir.
Bu nedenle, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında izlenmesi gereken bir işin sözleşmesi imzalandığında, sözleşme bedeli 920-Gider Taahhütleri Hesabına borç, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına alacak; işin devamı sırasında sözleşme bedelinde meydana gelecek artışlar da 920-Hesabına borç, 921-Hesabına ise alacak kaydedilmelidir. Yüklenicilere yapılan her hakediş ödemesinde ödenecek tutar, 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının borcuna kaydedilmeli, sözleşme fiyatları üzerinden hesaplanan hakediş tutarları ise, 920-Gider Taahhütleri Hesabına alacak, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç kaydedilmelidir.
Yapılan incelemede, 2’nci (İzmir) Bölge Müdürlüğü, 3’üncü (Konya) Bölge Müdürlüğü, 4’üncü (Ankara) Bölge Müdürlüğü ve 18’inci (Kars) Bölge Müdürlüğü tarafından yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinde 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının kullanıldığı, ancak sözleşme fiyatları cinsinden hesaplanan tutarların izlenmesi için gerekli olan 920 ve 921 Hesaplarının çoğu hakediş ödemesinde kullanılmadığı görülmüştür. Benzer şekilde, 14’üncü (Bursa) Bölge Müdürlüğünde yüklenicilere yapılan hakediş ödemelerinde 920 ve 921 Hesaplarının hiç kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, bulgu konusu husus kabul edilmiş olup 2022 yılı içerisinde gerekli muhasebe kayıtlarının yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, denetim görüşü verilen 2021 mali yılı bilançosunda yer alan hata mevcudiyetini devam ettirmektedir.
Sonuç olarak, 920-Gider Taahhütleri Hesabı ile 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabının kullanılması İdare tarafından girişilen taahhütlerin takibi ile bütçe ve nakit planlaması açısından önemlidir. Dolayısıyla, ilgili hesapların muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun şekilde yapılması gerekmektedir.