|
ÖZET: Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi’nde, 2021 yılına ait muhasebe kayıtlarında bazı giderlerin yanlış hesap kodlarına kaydedildiği belirlenmiştir. Ürün satışından elde edilen gelirler ile bu gelirlerin elde edilmesi için yapılan giderler mevcut olmasına rağmen, üretim sürecinde kullanılan girdi maliyetlerine ilişkin giderlerin uygun maliyet hesaplarına kaydedilmediği gözlemlenmiştir. İncelenen kesin mizanda, kırtasiye gideri dışında direkt ilk madde ve malzeme gideri yer almamakta, ayrıca direkt işçilik, genel üretim giderleri ve satılan mamüller maliyeti de bulunmamaktadır.
Döner Sermaye Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen maddelere göre, üretimde kullanılan malzeme ve maddelerin doğru hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabı’na kaydedilen giderlerin, 151 Yarı Mamül Hesabı’na aktarılması ve işçilik giderlerinin de 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabı’na yazılması gerektiği vurgulanmaktadır. Diğer üretim giderlerinin ise 730 Genel Üretim Giderleri Hesabı’na kaydedilmesi uygun olacaktır. Sonuç olarak, üretim ve ilgili maliyet hesaplarının doğru bir şekilde kaydedilmemesi, mali tabloların eksik bilgi içermesine yol açmaktadır. Üretim tamamlandığında mamul malların 151 Yarı Mamul Hesabı’ndan 152 Mamuller Hesabı’na aktarılması ve satış sırasında 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabı’na kaydedilmesi, mevzuat gereğidir. Bu süreçlerin düzgün bir şekilde uygulanmaması, yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. |
BULGU: Giderlerin Fonksiyonel Ayrıma Göre Sınıflandırılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe kayıtlarında, bazı giderlerin hatalı hesap kodlarına kaydedildiği tespit edilmiştir.
Ziraat Fakültesi Döner Sermaye İşletmesinin 2021 yılı içerisinde ürün satışından elde edilen gelirleri ve bu geliri elde etmek için yapılan giderleri bulunmasına rağmen; bu ürünleri üretiminde kullanılan girdi maliyetlerine ilişkin giderlerin üretimle ilgili maliyet hesaplarına kaydedilmediği görülmüştür.
Döner sermaye işletmesine ait kesin mizan incelendiğinde kırtasiye gideri dışında direkt ilk madde ve malzeme gideri görünmemektedir. Direkt işçilik, genel üretim gideri ve satılan mamüller maliyeti de mizanda bulunmamaktadır.
Döner Sermaye Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 151 Yarı Mamül-Üretim Hesabının işleyişini düzenleyen 129 ve 130’uncu, 152 Mamüller Hesabının işleyişini Düzenleyen 131 ve 132’nci, 620 Satılan Mamüller Maliyeti Hesabının işleyişini düzenleyen 404 ve 405’inci, 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Hesabının işleyişini düzenleyen 467 ve 469’uncu, 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabının işleyişini düzenleyen 476 ve 477’inci ve 730 Genel Üretim Giderleri Hesabının işleyişini düzenleyen 485 ve 486’ncı maddelerinde üretilen mamullerin maliyet hesaplarına aktarılmasına ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
Anılan hükümler uyarınca, üretiminde kullanılan madde ve malzemeler öncelikle 710 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Hesabına kaydedilecek, daha sonra 711 Direkt İlk Madde ve Malzeme Giderleri Yansıtma Hesabı aracılığıyla 151 Yarı Mamül Hesabına aktarılacaktır. Mamüllerin üretilmesi sırasında işçilik gideri bulunuyorsa bu giderin 720 Direkt İşçilik Giderleri Hesabına yazılması gerekmektedir. Diğer üretim giderlerinin 730 Genel Üretim Giderleri Hesabına kaydı uygun düşmektedir. Bu hesapların bakiye tutarının da yansıtma hesapları aracılığıyla 151 Yarı Mamul-Üretim Hesabına aktarılması gerekmektedir. Üretimi tamamlanan mamul malların ise 151 Yarı Mamul – Üretim Hesabından 152 Mamuller Hesabına aktarılması uygun olmaktadır. Bu aşamadan sonra mamul satışı yapılınca, mamuller 152 Mamuller Hesabına alacak 620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına borç kaydedilmek suretiyle satılan mamul maliyetinin gelir tablosunda gösterilmesi mevzuat gereğidir.
620 Satılan Mamuller Maliyeti Hesabına kaydedilmesi gereken üretim maliyet giderinin başka hesaplara kaydedilmesinin Yönetmelik hükümlerine uymadığı düşünülmektedir.
Bu itibarla, üretim ve üretimle ilgili maliyet hesaplarının, mamül ve satılan mamül maliyeti hesapları kullanılmadan, satılan hizmet maliyeti hesaplarına kayıt yapılmasının mali tabloların eksik bilgi içermesine neden olduğu değerlendirilmektedir.