|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarına göre, belediye şirketinin giderleri, kuruluşun ticari hedefleriyle uyumlu olmadığı ve mali durumu ile orantısız harcamalar yapıldığı tespit edilmiştir. Yönetim kurulu kararlarında, İzmir Büyükşehir Belediyesi ile işbirliği içinde düzenlenecek etkinlikler için önemli bütçeler ayrıldığı, ancak bu organizasyonların gelir getirmediği belirtilmektedir. Örneğin, First Lego League yerel ve ulusal turnuvaları ile İzmir Kitap Fuarı için toplamda 16.786.800,00 TL harcama yapılmış, ancak bu etkinliklerden elde edilen gelirler, yapılan giderlerle karşılaştırıldığında büyük bir dengesizlik ortaya çıkmıştır.
Şirketin faaliyetleri incelendiğinde, yalnızca personel temin ve araç kiralama hizmetlerinden kar elde ettiği, diğer alanlarda ise zarar ettiği anlaşılmaktadır. Bu durum, belediyenin üstlenmesi gereken giderlerin şirket tarafından karşılanmasıyla daha da derinleşmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili maddeleri gereği, şirketin yönetimi, ticari faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlüdür. Ancak, şirketin 2023 yılı itibarıyla 307.113.796,88 TL dönem zararı ve diğer belediye şirketlerine olan borçları, bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğini göstermektedir. Sonuç olarak, şirketin karlılık esaslarını gözeterek yürütmesi gereken faaliyetlerde, harcamaların dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi ve zararın tahsili için gerekli hukuki süreçlerin başlatılması gerekmektedir. Bu yaklaşım, şirketin mali durumunu iyileştirmeye yönelik önemli bir adım olacaktır. |
BULGU: Giderlerin, Kuruluşun Ticari Hedefleri ile Doğrudan İlişkili Olmaması ve Finansal Durumuna Uygun Olmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin ticari hedefleri ile ilişkili olmayan, mali durumu ile orantısız harcamalarda bulunulduğu görülmüştür.
26.01.2024 tarih ve 1189 sayılı yönetim kurulu kararında, “İzmir Büyükşehir Belediyesi ve şirketimiz işbirliğinde, robotik, kodlama, takım dayanışması, iletişim alanlarında gençlerin becerilerini geliştirme odaklı, 10-11 Şubat 2024 ve 24-24 Şubat 2024 tarihlerinde gerçekleştirilecek olan First Lego League (FLL) Yerel Turnuvaları ve 16-17 Mart 2024 tarihlerinde gerçekleştirilecek olan First Lego League (FLL) Ulusal Turnuvası kapsamında gerekli tüm ihtiyaçlar için organizasyon hizmetinin satın alınması,” ve 09.04.2024 tarih ve 1218 sayılı yönetim kurulu kararı toplantısında, “İzmir Büyükşehir Belediyesi ev sahipliği, İZFAŞ organizatörlüğü ve İZELMAN desteği ile 19-28 Nisan 2024 tarihleri arasında Kültürpark’ta düzenlenecek olan İZKİTAP – İzmir Kitap Fuarı kapsamında; davet edilen konuk yazarların ulaşım, konaklama ve kaşe bedellerinin ödenmesi, fuar alanının Tak montaj ve demontaj hizmeti, özel tasarım fotoğraf çekim alanları ile fotoğraf kabinleri oluşturulması, kapanış kokteyli ve yemek hizmetleri vb. hizmetlerin temin edilmesi,” kararları alınmıştır.
10-11 Şubat 2024 ve 24-25 Şubat 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen First Lego League Yerel 1-2 Turnuvaları kapsamında organizasyon hizmetinin (Tanıtım alanı ve stant kurulum hizmetinin alınması, alanın halı ile kaplanması, ve İşçiliği, Ses Sistemi, Reji, Katılımcı Catering ve ikramları, dijital baskı, ambulans hizmeti, masa ve sandalye temini, Temizlik Malzeme Temini) alımı için KDV dahil 8.400.000.00 TL ile 19-28 Nisan 2024 tarihleri arasında gerçekleştirilen İzkitap Fest Kültürpark kapsamında, organizasyon hizmetinin (alan kurulum kiralama, tak kurulum kiralama, özel tasarım ışıklı reklam panosu, okuma robotu, totem pano kurulum kiralama ve photoboot alanı kurulum kiralama, Üçgen Bayrak basım montaj ve demontaj, Beach Flag Bayrak basımı montaj ve demontaj, Gala kokteyl ve yemek ikramı hizmeti, Özel etkinlik organizasyon) alımı için KDV dahil 8.386.800,00 TL harcama yapılmıştır.
Şirket 6102 sayılı Kanun kapsamında faaliyetlerini yürüten ve işlemlerini bu amaç doğrultusunda gerçekleştiren ticari bir kuruluştur. Her ne kadar İZELMAN AŞ’nin Şirket esas sözleşmesinde özel eğitim, reklam ve yayıncılık faaliyetleri bulunsa da söz konusu kitap fuarında satılan kitapların maliyetleri düşüldüğünde zarar edildiği, kodlama etkinliğinde ise herhangi bir gelir elde edilmediği, her iki organizasyon için toplam 16.786.800,00 TL harcama yapıldığı dikkate alındığında yapılan gider ile elde edilen gelir arasında büyük orantısızlık olduğu görülecektir.
Belediyeler, mahalli müşterek ihtiyaçları karşılamak üzere kurulmuş olan kamu tüzel kişileridir. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesine göre, kültür, sanat alanındaki hizmetleri yapma veya yaptırma görevi belediyelerin görev ve sorumluk alanlarında bulunmaktadır.
Şirketin faaliyetlerine yönelik yapılan incelemede, personel temin hizmeti ve araç kiralama hizmetlerinden kar elde ettiği, onun dışındaki faaliyetlerinden zarar ettiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, yönetim kurulu kararı ile şirketin özellikle zarar ettiği yayıncılık ve eğitim faaliyetlerinde Belediye tarafından yapılması gereken giderlerin şirket tarafından ödenmesi sebebiyle zarar daha büyük boyutlara ulaşmıştır. Bu durum ise Şirketin basiretli bir iş adamı gibi hareket etmediğini göstermektedir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18’inci maddesinin ikinci fıkrasında, tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği ve “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinin birinci fıkrasında; Yönetim kurulu üyelerinin ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü altında olduğu belirtilmiştir. Basiretli iş adamı gibi davranmayı tacirin ticaretine ilişkin faaliyetlerinde herhangi bir kişiye kıyasla daha dikkatli, tedbirli, öngörülü ve yaptığı işin inceliklerine hâkim biçimde hareket etmesi olarak tanımlamak mümkündür. Şirkete ait bir faaliyette bulunulurken bunun şirketin menfaatine olması ile şirketin zarar etmesini önleyici tedbirlerin alınması gerekir.
Şirketin 2023 yılında 307.113.796,88 TL dönem zararı olduğu, diğer Belediye şirketlerinden toplam 494.270.929,67 TL borçlandığı dikkate alındığında Büyükşehir Belediyesince ödenmesi gereken harcamaları yapması ve bu işten zarar etmesi 6102 sayılı Kanun kapsamında kurulan şirketin kar odaklı bir anlayış içerisinde hareket etmediğini göstermektedir.
Şirketin karlılık esaslarını ön planda tutarak yürüteceği faaliyetlerde ticari kazanç ya da kayıpların değerlendirilmesi suretiyle harcamaların yapılması, bu kapsamda davranmayarak gerçekleştirdiği etkinlikler sonucu şirketin uğradığı zararın ilgili kişilerden tahsil edilmesi için gerekli hukuki sürecin işletilmesi sağlanmalıdır.