Götürü Bedel Üzerinden Hizmet Alım Sözleşmelerinin Geç İmzalanması Nedeniyle Ödemelerin Avans Olarak Gerçekleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Götürü Bedel Üzerinden Hizmet Alım Sözleşmelerinin Geç İmzalanması Nedeniyle Ödemelerin Avans Olarak Gerçekleştirilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Sosyal Güvenlik Kurumları

SGK ile Sağlık Bakanlığı, kamu üniversite hastaneleri ve diş hekimliği fakülteleri arasında imzalanan götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmelerinin geç imzalanması nedeniyle bu kapsamda yapılan aylık ödemeler ön ödemeye ilişkin şartları taşımadığı halde avans olarak yapılmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 35’inci maddesinde; harcama yetkilisinin uygun görmesi ve karşılığı ödeneğin saklı tutulması kaydıyla, ilgili kanunlarda öngörülen haller ile gerçekleştirme işlemlerinin tamamlanması beklenilemeyecek ivedi veya zorunlu giderler için avans vermek veya kredi açmak suretiyle ön ödeme yapılabileceği hükme bağlanmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 97’nci maddesinin altıncı fıkrasında; sigortalılar ile bunların hak sahiplerinin, genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin, bu Kanun’un uygulanması bakımından hak ettikleri alacaklarının süresi içinde ödenememesi halinde avans verilmesine Kurumun yetkili olduğu,
Yedinci fıkrasında; sağlık hizmeti sunucularının, sunmuş oldukları hizmetlere ilişkin bir ay içinde düzenledikleri fatura ve eki belgeleri izleyen ayın on beşine kadar Kuruma teslim edecekleri, fatura bedelinin tamamının, fatura teslim tarihinden itibaren, altmış gün içinde sağlık hizmet sunucularına avans olarak ödeneceği,
Sekizinci fıkrasında; Kanun’un 66’ncı maddesi gereği sağlanan sağlık hizmetlerinin bedelleri için, yurt dışında bulunan sağlık hizmet sunucusunun talebi halinde, sağlık hizmetinin sunumundan önce de avans ödenebileceği,
ifade edilerek sağlık hizmetlerinin yürütülmesi bakımından avans verilebilecek haller belirlenmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 73’üncü maddesinin sekizinci fıkrasında, Kurumun kamu idarelerince verilecek sağlık hizmetlerini götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmesiyle sağlamaya yetkili olduğu ve bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Sağlık Bakanlığı ile müştereken belirleneceği ifade edilmiştir. İlgili madde hükmüne istinaden genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü olduğu kişilerin tedavileri 2009 yılından bu yana SGK ile Sağlık Bakanlığı arasında imzalanan “Protokol” ve “Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesi ve Usul Esasları” hükümlerine göre yürütülmekte ve ödemeler de protokol ekinde yer alan takvime uygun olarak yapılmaktadır. Yine aynı şekilde SGK ile 43 kamu üniversite hastanesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Kardiyoloji Enstitüsü Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi, Girne Asker Hastanesi ve 01.07.2020-31.12.2020 döneminden itibaren 40 diş hekimliği fakültesi arasında “Götürü Bedel Üzerinden Sağlık Hizmeti Alım Sözleşmesi ve Usul Esasları” imzalanarak anılan sağlık hizmet sunucularına ödemeler sözleşme ekinde yer alan takvime uygun olarak yapılmaktadır.
Ancak anılan sağlık hizmet sunucuları ile imzalanacak olan götürü bedel üzerinden hizmet alım sözleşmeleri 2021 yılı başında imzalanmadığından, söz konusu ödemeler 5510 sayılı Kanun’un 97’nci maddesi ve 5018 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinde yer alan ön ödemeye ilişkin şartları taşımadığı halde, her ay alınan Başkanlık Oluruna istinaden avans ödemesi şeklinde yapılmıştır. Şöyle ki, bu kapsamda Sağlık Bakanlığına 2021 yılı Ocak-Mayıs dönemi içerisinde toplam 28.536.000.000,00 TL tutarında avans ödemesi yapılarak Sözleşme ve Protokolün imzalanması ile birlikte söz konusu avans tutarlarının 09-10 Haziran tarihlerinde mahsup işlemleri gerçekleştirilmiştir.
Yine, 43 kamu üniversite hastanesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Kardiyoloji Enstitüsü Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Girne Asker Hastanesine 2020 yılında ilk yapılan sözleşme toplam tutarlarının oniki aylık ortalaması alınarak bir aya tekabül eden ortalama tutar üzerinden aylık toplam 988.988.029,83 TL, 40 diş hekimliği fakültesine ise 01.07.2020-31.12.2020 dönemi için ödenen aylık tutarlar esas alınarak aylık toplam 28.870.358,26 TL avans ödemesi yapılması ve sağlık hizmet sunucularına ödenen avans tutarlarının 2021 yılında yapılacak ilk ödemeden mahsup edilmesi SGK Başkanlığınca uygun görülmüştür. Bu kapsamda, 43 kamu üniversite hastanesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Kardiyoloji Enstitüsü Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi ve Girne Asker Hastanesine 2021 yılı Ocak-Nisan dönemi içerisinde yapılan toplam 3.955.352.119,28 TL tutarındaki avans ödemesi sözleşmelerin imzalanmasını müteakiben 3-6 Mayıs tarihlerinde, 40 diş hekimliği fakültesine 2021 yılı Ocak-Temmuz dönemi içerisinde yapılan toplam 168.345.564,54 TL tutarındaki avans ödemesi ise sözleşmelerin imzalanmasını müteakiben 23-26 Ağustos tarihlerinde mahsup edilmiştir.
Kamu idaresi, SGK ile Sağlık Bakanlığı, kamu üniversite hastaneleri ve diş hekimliği fakülteleri arasındaki protokollerin imzalanma süreçleri tamamlanıncaya kadar sağlık hizmetlerinin aksatılmadan yürütülmesi amacıyla avans ödemelerinin gerçekleştirildiğini belirtmiş olmakla birlikte, sağlık hizmetlerinin yürütülmesi bakımından avans verilmesine yönelik işlemlerin ilgili kanunlarda öngörülen haller ile sınırlı tutulması gerekmektedir.