|
ÖZET: Günübirlik kiralanan konut ve konaklama tesislerinin emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin işyeri olarak tesis edilmediği tespit edilmiştir. 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu tür tesislerin ticari nitelik taşıdığı ve dolayısıyla emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin işyeri statüsünde düzenlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu, bu tür yerlerin vergi değerinin değişimi ve mükellefiyetlerin nasıl tesis edilmesi gerektiği konusunda açık hükümler içermektedir.
Günübirlik kiralanan evlerin, ticari faaliyetlerin icrasına tahsis edilmesi nedeniyle işyeri olarak kabul edilmesi gerektiği konusunda herhangi bir belirsizlik bulunmamaktadır. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’na göre, bu tür kiralamaların otel niteliği taşıdığı ve dolayısıyla kimlik bildirme zorunluluğu getirdiği belirtilmiştir. Antalya Muratpaşa İlçe Emniyet Müdürlüğü’nden alınan veriler, 173 tesisin adres bilgilerini içermekte ve bu tesislerden 158’inin emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin konut üzerinden tesis edildiğini göstermektedir. Bu durum, Kamu İdaresi gelirlerinin azalmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla, günübirlik kiralanan veya apart olarak tanımlanan yerlerin emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin işyeri üzerinden tesis edilmesi gerekmektedir. Bu uygulama, vergi sisteminin etkinliğini artıracak ve kamu gelirlerini olumlu yönde etkileyecektir. |
BULGU: Günübirlik Kiralanan Mesken ve Konaklama Tesislerinin Emlak Vergisi ile Çevre Temizlik Vergisi Mükellefiyetlerinin İşyeri Olarak Tesis Edilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Günübirlik ya da belirli sürelerle kiralanan ve ticari nitelik taşıyacak şekilde süreklilik arz eden ev ve benzer tesislerin emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin işyeri olarak tesis edilmediği görülmüştür.
1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler” başlıklı 33/3’üncü maddesinde; bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline dönüştürülmesi vergi değerini tadil eden sebeplerden birisi olarak belirtilmiştir.
Yine aynı durum 6 Seri No’lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nin “12.Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler” başlıklı maddenin (c) bendinde; binaya yeni inşaat, ilâveler veya değişiklik yapmak suretiyle binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkân, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kaydedilmesi durumunda bina vergi değerinin değişeceği ve durumun 23’üncü madde gereğince bir beyanname ile ilgili vergi dairesine bildirilmesi gerekliliği şeklinde hüküm altına alınmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre Temizlik Vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu, iş yerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin maddede belirtilen tarifeye göre alınacağı ve büyükşehirlerde %25 artırımlı uygulanacağı, bu verginin belediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılacağı, tahakkuk eden bu verginin her yıl emlak vergisinin taksit sürelerinde ödeneceği, bu maddede yer alan tutarların her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı ve bu tutarların belirlenmesinde, vergi tutarlarının yüzde beşini aşmayan kesirlerin dikkate alınmayacağı hüküm altına alınmıştır.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesine göre, vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Yine 213 sayılı Kanun’un 156’ncı maddesinde; ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyette iş yeri; mağaza, yazıhane, idarehane, muayenehane, imalathane, şube, depo, otel, kahvehane, eğlence ve spor yerleri, tarla, bağ, bahçe, çiftlik, hayvancılık tesisleri, dalyan ve voli mahalleri, madenler, taş ocakları, inşaat şantiyeleri, vapur büfeleri gibi ticari, sınai zirai veya mesleki bir faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yerler “işyeri” olarak tanımlanmıştır.
Bu hükme göre, mükelleflerin ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyetlerini sürdürdükleri yerlerin iş yeri özelliğini taşıyabilmesi için bu yerlerin ticari, sınai, zirai veya mesleki faaliyetin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan yer olma özelliği taşıması gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat ve açıklamalar çerçevesinde, konaklama yeri olarak günlük kiraya verilen veya apart olarak tanımlanan yerlerin, ticari faaliyetin icrasına tahsis edilmeleri nedeniyle iş yeri sayılmaları gerektiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Nitekim bu konu özelinde muhtelif Vergi Dairesi Başkanlıklarınca verilen muhtelif muktezalar da bu yöndedir. Söz konusu yerlerin emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin işyeri olarak kurulması hususu da açıktır.
1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2’nci maddesinin birinci fıkrasına, “bekâr odaları” ibaresinden sonra gelmek üzere “günübirlik kiralanan evler” ibaresi eklenmiştir. Bu bakımdan günübirlik kiralanan evlerin, buralarda kalanlara ilişkin kimlik bildirme zorunluluğu getirilmesi dolayısıyla otel mahiyetinde olduğu değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, Antalya Muratpaşa İlçe Emniyet Müdürlüğünden 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2’nci maddesinde belirtilen günübirlik kiralanan evlerin detaylı adresleri resmi yazı ile istenilmiş olup gelen cevabi yazıda bu kapsamda bulunan 173 tesisin adres bilgileri tarafımıza sunulmuştur.
Yapılan incelemede; günübirlik olarak kiralan bahse konu yerlerden 158 adedinin işyeri üzerinden düzenlenmesi gereken emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin konut üzerinden tesis edildiği tespit edilmiştir. Söz konusu hatalı uygulama Kamu İdaresi gelirlerinin düşük kalmasına yol açmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından günübirlik kiralanan veya apart olarak tanımlanan yerlerin emlak vergisi ile çevre temizlik vergisi mükellefiyetlerinin işyeri üzerinden tesis edilmesi gerekmektedir.