|
ÖZET: Günübirlik kiralık evlerin ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği ve bu yerlerin çevre temizlik vergisi ile emlak vergisi işlemlerinin düzgün bir şekilde yürütülmediği tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesi sınırları içinde bu tür işletmelerin varlığını ortaya koymuştur. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu, bu evlerin işletmecilerinin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını düzenli tutma yükümlülüğünü belirtmektedir. Ayrıca, bu bilgilerin anlık olarak genel kolluk kuvvetlerine iletilmesi zorunludur; aksi takdirde ciddi idari para cezaları uygulanacaktır.
Yönetmelik hükümleri, günübirlik kiralanan evlerin işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi olduğunu vurgulamakta ve ruhsat alınmadan işletilmesinin yasak olduğunu ifade etmektedir. Bu tür işletmelerin her zaman ulaşılabilir bir sorumlu işletmecisi bulunması gerekmektedir. Belediyenin, bu işletmelere ruhsat vermesi için gerekli emniyet görüşlerini alması ve bu süreçte mevzuata uygun hareket etmesi önem arz etmektedir. Sonuç olarak, belediyenin, ruhsatsız faaliyet gösteren günübirlik kiralık evlerin takibini yapması ve bu yerlerden çevre temizlik vergisi ile emlak vergisi alımını sağlaması gerekmektedir. Bu durum, kamu düzeninin korunması ve vergi kaybının önlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Günübirlik Kiralık Evlerin Ruhsatsız Şekilde Faaliyette Bulunmaları ve Bu Yerlerin Çevre Temizlik Vergisi ve Emlak Vergisi İşlemlerinin Sağlıklı Şekilde Yerine Getirilmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare sınırları içerisinde ruhsatsız şekilde çalışan günübirlik kiralanan evler olduğu ve bu evlere ilişkin vergi ve ruhsat işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.
1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 2’nci maddesinde; günübirlik kiralanan evlerin sorumlu işleticilerinin bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk birimlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, talepleri halinde vermek zorunda oldukları belirtildikten sonra, Ek 1’inci maddesinde; bu yerleri işletenlerin genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorunda oldukları ifade edilmiş ve bu terminallere bağlanmayanlara onbin Türk Lirası (2024 yılı için 94.622 TL), anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası (2024 yılı için 47.303 TL) idari para cezasının, mülki idare amirlerince verileceği, bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatlarının iptal edileceği hüküm altına alınmıştır.
Kimlik Bildirme Kanunu’nun Uygulanması ile İlgili Yönetmelik’in 3’üncü maddesinin (c) bendinde günübirlik kiralanan evin tanımı yapıldıktan sonra, Yönetmelik’in “İşe Başlama- Yükümlü” başlıklı 6’ncı maddesinde günübirlik kiralanan evlerin her an ulaşılabilecek bir sorumlu işleticisinin bulunacağı, sorumlu işleticinin kimliğinin, tesis açılmadan önce, sahip veya kanuni temsilcisi veya kiracısı tarafından en yakın kolluk birimine verileceği düzenlenmiştir.
İçişleri Bakanlığının “Günübirlik Kiralanan Yerler” konulu 26554408.010.06.01/6094 sayılı ve 26.11.2013 tarihli Genelgesinde ise; bahsi geçen yerlerin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine tabi birer işyeri niteliğinde oldukları ve yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan çalıştırılamayacaklarının açık olduğu belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde Yönetmelik’e göre umuma açık istirahat ve eğlence yerleri arasında olduğu değerlendirilen günü birlik kirlanan evlere yönelik işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleyecek yetkili idarenin belediye sınırları içerisinde belediyenin olduğu vurgulanmıştır.
“İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinde ise;
“Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır…” denilerek ruhsat alınmadan çalışan işyerlerinin kapatılması gerektiği ifade edilmiştir.
Mezkur Yönetmelik’in “Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması” başlıklı 32’nci maddesinde umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvuracağı, umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye tarafından izin verileceği, belediyelerin yetkili kolluk kuvvetinden, sadece açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığına ilişkin görüş alınacağı belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerden günübirlik kiralanan evlerin de işyeri açma ve çalışma ruhsatına tabi oldukları, bu yerlerin her an ulaşılabilecek bir sorumlu işleticisinin bulunması gerektiği, sorumlu işleticilerin bu yerleri kullananlara ilişkin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmesi gerektiği, gerekli bildirimlerin yapılmaması durumunda idari para cezası uygulanacağı ve ruhsat alınmadan çalıştırılan bu yerlerin tespiti halinde kapatılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, Belediye sınırları içerisinde günübirlik kiralanan evlerin ruhsatsız şekilde faaliyette bulunduğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, özetle emniyet görüşlerine istinaden belediye tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenemeyeceği, konuyla ilgili bakanlığa yazı yazıldığı, gelecek cevaba istinaden ve bakanlığın yapacağı işlemlere göre hareket edileceği ifade edilmişse de belediye sınırlarında işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi ilgili belediyenin sorumluluğundadır. Ayrıca emniyet görüşlerinin hangi detayı barındırdığı hakkında bilgi sunulmadığından, verilen görüşün Kanun ve Yönetmelik’e uygun istenip istenmediği ve mevzuata uygun olan görüşün verilip verilmediği anlaşılamamaktadır.
Sonuç olarak, İdarenin yetki ve görev alanındaki bu işletmelerin işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının bulunup bulunmadığının takibinin ve bu yerlerin Çevre Temizlik Vergisi ile Emlak Vergilerinin de işyeri üzerinden alınmasının sağlanması gerekmektedir.